Ζήτησα από τους μαθητές μου να κάνουν μια ευχή για την καινούρια χρονιά, έτσι για να κυλίσουν καλά οι μέρες που έρχονται, και οι πρώτες λέξεις που ακούστηκαν ήταν
" ειρήνη- υγεία-λογική- δικαιοσύνη ". Πόσο πολύ τα έχουμε τρομοκρατήσει τα παιδιά μας, πόσο λίγο νοιαζόμαστε στ΄αλήθεια γι΄αυτά; Εγώ, μια ευχή τους έδωσα." Να είναι χαρούμενα" γιατί η χαρά είναι δικαίωμα των παιδιών, η χαρά προυποθέτει αίσθημα ασφάλειας, σπίθα ελπίδας,όραμα και προπαντός... αγάπη.Με σκυμένο το κεγάλι για τον κόσμο που σαπίζει δίπλα μου, τόλμησα να τους πω."Μην περιμένετε από τους άλλους να αλλάξουν τον κόσμο, να τον κάνουν καλύτερο.Εσείς πρέπει να τον αλλάξετε, από εσας πρέπει να αρχίσει η αλλαγή, να γίνει η ανατροπή, για να γίνουν οι ευχές σας πραγματικότητα.
Καλή χρονιά!
Πέμπτη, 15 Ιανουαρίου 2009
Τετάρτη, 24 Σεπτεμβρίου 2008
Εθελοντισμός και Κοινωνία
Εθελοντισμός και Κοινωνία
Ο εθελοντισμός είναι μια κοινωνική δραστηριότητα πολυσυζητημένη στις μέρες μας. Άλλοι μιλούν γι’ αυτή με θαυμασμό και εκτίμηση και άλλοι την αμφισβητούν, προσπαθώντας να ανακαλύψουν αυτό που οδηγεί κάποιους μεμονωμένους πολίτες, ατομικά ή μέσω οργανώσεων των οποίων αποτελούν μέλη, να εργαστούν χωρίς αμοιβή για ένα καθορισμένο ή αόριστο χρονικό διάστημα για το γενικό καλό της κοινωνίας.
Ίσως η απάντηση που μπορεί να δοθεί σ’ όλους αυτούς να’ ναι πολύ απλή και να βρίσκεται στα λόγια του Αlbert Schweitzer:
«Οι μόνοι ανάμεσά μας που θα ’ναι στ’ αλήθεια ευτυχισμένοι, είναι αυτοί που θα ’χουν ψάξει και θα έχουν βρει πώς να βοηθούν τους άλλους.»
Ο εθελοντισμός είναι στάση ζωής, δεν είναι μόδα, όπως συχνά ακούγεται. Από τη αρχαιότητα, ήταν συνδεδεμένος με τις πιο υψηλές αξίες και αρετές της ανθρώπινης φύσης : τον αλτρουισμό, την αλληλοβοήθεια, την ευγενή άμιλλα.
Στις μέρες μας, δεν αναγνωρίζεται πλέον μόνο ως πράξη φιλανθρωπίας και αλληλεγγύης σε εκδηλώσεις εκτάκτου ανάγκης, όπως κυρίως συνέβαινε σε κοινωνίες του παρελθόντος, αλλά και ως θεσμική δραστηριότητα που παράγει και διαδίδει διαρκή αγαθά στον πολιτισμό, στο περιβάλλον και στην κοινωνική μέριμνα, ως χώρος που αναπτύσσει τους ανθρώπινους πόρους και συνθέτει κοινωνικό κεφάλαιο.
Εκατομμύρια πολίτες σε ολόκληρη την Ευρώπη ασχολούνται ενεργά με διάφορες μορφές εθελοντισμού. Οι πιο πρόσφατοι αριθμοί παρουσιάζουν, τα ακόλουθα:
Στο Ηνωμένο Βασίλειο 23 εκατομμύρια άνθρωποι προσφέρουν εθελοντική εργασία κάθε χρόνο, αποτελώντας ένα εργατικό δυναμικό ισοδύναμο με 180.000 εργαζομένους πλήρους απασχόλησης. Η οικονομική αξία του επίσημου εθελοντισμού στο Ηνωμένο Βασίλειο έχει υπολογισθεί σε περισσότερα από 65 δις ΕΥΡΩ ετησίως, ή 7,9% του ΑΕΠ.
Οι Βέλγοι αφιερώνουν 5 ώρες την εβδομάδα σε εθελοντικές δραστηριότητες χωρίς αμοιβή, το οποίο είναι ισοδύναμο με περίπου 200.000 θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης.
Το 2002, ο χρόνος που αφιερώθηκε σε εθελοντικές εργασίες, στην Γαλλία, ήταν ισοδύναμος με περισσότερες από 716.000 θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης.
23 εκατομμύρια πολίτες ( ποσοστό 36%) συμμετέχουν σε διάφορα είδη εθελοντικών εργασιών στη Γερμανία, ενώ το 33% του ενήλικου πληθυσμού στην Ιρλανδία ασχολείται με τον εθελοντισμό.
Στην εποχή μας ,την εποχή του πλανητικού χωριού που κυριαρχεί το θέαμα και τα υλικά αγαθά, σε μια περίοδο που η τεχνολογία αποξενώνει τους ανθρώπους, που το περιβάλλον εκπέμπει ΣΟΣ, την εποχή της παγκοσμιοποίησης που βαθαίνουν οι ανισότητες και οι αδικίες στον πλανήτη, ανάμεσα σ’ αυτούς που έχουν και κατέχουν και σ’ αυτούς που μπορούν απλώς να επιβιώνουν, ο Εθελοντισμός ανοίγει τους νέους ορίζοντες του αύριο.
Το σύγχρονο πρόσωπο του εθελοντισμού που αναδεικνύεται στην εποχή μας έχει πολλαπλό ενδιαφέρον.
Πρώτον, γιατί ο εθελοντισμός αποκτά ριζοσπαστικά χαρακτηριστικά και συνιστά μορφή άμεσης παρέμβασης και συμμετοχής των πολιτών, ειδικά των νέων, στο πολιτικό και κοινωνικό γίγνεσθαι. Αναπτύσσεται ο κοινωνικός διάλογος και η συμμετοχή του πολίτη στα κοινά. Αναπτύσσεται, επίσης, το αίσθημα της ατομικής και κοινωνικής ευθύνης.
Δεύτερον, γιατί ο εθελοντισμός συνιστά μια νέα μορφή κοινωνικής αλληλεγγύης, πιο ενεργητικής και πιο αποτελεσματικής από τις παραδοσιακές μορφές.
Τρίτον, γιατί ο εθελοντισμός αποτελεί την καταλληλότερη μέθοδο για την ανάπτυξη ενός δημιουργικού, αποτελεσματικού και ανταγωνιστικού κοινωνικού κράτους. Ο εθελοντισμός αυξάνει την ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχει το κράτος, αφού πολλές από τις εργασίες που αναλαμβάνουν οι άνθρωποι εθελοντικά, όπως για παράδειγμα η παροχή συμβουλών, η φροντίδα παιδιών ή η προστασία των δασών, είναι πολύτιμα βοηθήματα στις υπηρεσίες που μπορεί να παρέχει ο κρατικός μηχανισμός.
Τέταρτον, γιατί ο εθελοντισμός και γενικότερα ο κοινωνικός μη κερδοσκοπικός τομέας της οικονομίας μπορεί να δημιουργήσουν μεγάλο φάσμα ειδικοτήτων και νέων θέσεων απασχόλησης σε μια εποχή που η ανεργία αυξάνεται.
Και τέλος, μέσα από την ανάπτυξη των οργανώσεων αλληλεγγύης μπορούν να αξιοποιηθούν πρωτοβουλίες, δεξιότητες και ικανότητες των πολιτών και να αναπτυχθεί ένας νέος κοινωνικός και πολιτικός πολιτισμός συνεργασίας.
Ο σύγχρονος εθελοντισμός αποτελεί μια ριζοσπαστική εμπειρία ζωής, κοινωνικής υπευθυνότητας, πειραματισμού και προσωπικής ολοκλήρωσης. Είναι ένα ανοιχτό στοίχημα για όλους μας και κυρίως για την Πολιτεία που πρέπει να ξεπεράσει τα παραδοσιακά στερεότυπα οργάνωσης του κοινωνικού κράτους και να αντιμετωπίσει θετικά τη νέα προοπτική, ενθαρρύνοντας και υποστηρίζοντας θεσμικά το έργο των εθελοντικών οργανώσεων.
Ποιοι είναι οι λόγοι που οδηγούν ένα άνθρωπο να γίνει εθελοντής, να ενδιαφερθεί για τον συνάνθρωπό του ή για το κοινό συμφέρον;
Η απάντηση ίσως βρίσκεται στην ετυμολογία της ίδιας της λέξης.
Η λέξη εθελοντισμός κρύβει μέσα της το ρήμα «θέλω» που σημαίνει ότι είμαι εθελοντής γιατί το θέλω πραγματικά, γιατί αυτό που κάνω μ’ εκφράζει, μ’ αντιπροσωπεύει, ανταποκρίνεται στην ιδεολογία μου και στις αρχές μου.
Θέλω κάτι σημαίνει : έχω ένα συγκεκριμένο στόχο και αγωνίζομαι γι’ αυτόν. Κανείς δεν γίνεται και παραμένει εθελοντής επειδή είναι της μόδας ή επειδή πρέπει.
Η Μάχη Παπαγιαννάκη, μέλος της οργάνωσης « Γιατροί χωρίς σύνορα» αναφέρει: «Προσωπικά θεωρώ ότι ο θεσμός του εθελοντισμού αποτελεί ένα ερέθισμα για τον καθένα από μας, ένα μέσο να κάνει πράξη μερικά από τα όνειρά του. Ευαισθητοποιημένη λοιπόν από την δυστυχία του λεγόμενου Τρίτου κόσμου αποφάσισα να δώσω ό,τι μπορώ στην οικοδόμηση του μοντέλου «Υγεία για όλους». Το να επιλέγεις να κάνεις ουσιαστικότερα πράγματα από το να βολευτείς σε μια συμβατική ζωή είναι ,ήδη, ένα κίνητρο.»
Σίγουρα οι λόγοι ενασχόλησης με τον εθελοντισμό δεν είναι υλικοί.
Απ’ τη μια, η αγάπη για τον συνάνθρωπο και η πεποίθηση ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν ίσα δικαιώματα στη ζωή, και απ΄ την άλλη, η ελπίδα και η πίστη ότι αυτός ο κόσμος μπορεί ν’ αλλάξει προς το καλύτερο, είναι οι βασικοί παράγοντες που κρατούν το κίνημα του εθελοντισμού ζωντανό.
Η κινητήριος δύναμη για τον εθελοντή είναι η πίστη στην αξία και την αναγκαιότητα του έργου ενός συλλόγου ή μιας οργάνωσης.
Το άτομο, μέσα από την εθελοντική προσφορά, βρίσκει την ευκαιρία να αξιοποιήσει κάποιες γνώσεις του , κάποιες δεξιότητες ή εμπειρίες του. Άλλες φορές πάλι, η εμπλοκή του με κάτι το καινούριο λειτουργεί σαν πρόκληση για το άγνωστο, το διαφορετικό, πράγμα που το ενεργοποιεί και το βοηθάει να βάλει νέους στόχους στη ζωή του και να βρει διέξοδο στις υπαρξιακές του ανησυχίες . Μέσα σε μια αίσθηση ελευθερίας της διάθεσης του εαυτού του, ξεδιπλώνει τις άγνωστες πλευρές και δυνάμεις του και προχωρεί προς την προσωπική ολοκλήρωση.
Θα μπορούσαμε να παρομοιάσουμε τον εθελοντισμό με ένα τεράστιο δέντρο που απλώνει τις ρίζες του και τα κλαδιά του σ’ όλο τον κόσμο, χαρίζοντας αμέτρητους καρπούς . Άραγε, πόσο βαθιά βρίσκονται οι ρίζες αυτού του τόσο ξεχωριστού δέντρου;
Ποιος έριξε το σπόρο και φύτρωσε;
Ο σπόρος του εθελοντισμού σπέρνεται στην ψυχή του ανθρώπου, όταν αυτός είναι μικρός, μέσα στην οικογένεια, στο στενό κοινωνικό περιβάλλον, εκεί όπου αρχίζει η παιδεία και η εκπαίδευση του. Το σχολείο, με τη σειρά του, είναι το φυτώριο αυτού του σπόρου που ριζώνει σιγά-σιγά , αρχίζει να αναπτύσσεται μαζί με την προσωπικότητα του παιδιού και να ψάχνει διεξόδους, τρόπους έκφρασης και δράσης. Ο ρόλος του σχολείου είναι να ευαισθητοποιήσει τους μαθητές μέσα από εκπαιδευτικά προγράμματα και εθελοντικές δράσεις, να τους βοηθήσει να βιώσουν τον εθελοντισμό και να τον αγαπήσουν. Να τους φέρει σε επαφή με τον ανθρώπινο πόνο, με την διαφορετικότητα, με την ιδιαιτερότητα και να τους μάθει να απλώνουν το χέρι στον διπλανό, όποιος κι αν είναι αυτός.
Είναι άξιο αναφοράς το πόσο μεγάλο ενδιαφέρον δείχνουν οι μαθητές για όλες τις εθελοντικές δράσεις που οργανώνονται από το σχολείο, είτε αυτές είναι περιβαλλοντικές, είτε φιλανθρωπικές.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα παιδιά που θα γευτούν νωρίς τους καρπούς της εθελοντικής προσφοράς ,αργότερα στην ενήλικη ζωή τους, θα ανταποκριθούν πρόθυμα σε κάποια πρόσκληση/ πρόκληση που θα ’ρθει να ταράξει τα νερά της καθημερινότητας και να δώσει άλλο νόημα στη ζωή τους. Αυτά τα παιδιά δεν θα αισθανθούν ποτέ μόνα τους, γιατί πάντα μια ομάδα ανθρώπων με τα ίδια ιδανικά και τους ίδιους στόχους θα είναι έτοιμη να τα δεχτεί κοντά της και να τα αγκαλιάσει.
Η βασικότερη προϋπόθεση για την επιτυχία του έργου του εθελοντή και της συνέχισής του είναι η σωστή επιλογή του αντικειμένου της εθελοντικής απασχόλησης .
Πρώτα-πρώτα, θα πρέπει ο ίδιος να ανακαλύψει τι είναι αυτό που τον αγγίζει περισσότερο και χάρη του οποίου είναι διατεθειμένος να προσφέρει τη βοήθειά του.
Στη συνέχεια, θα πρέπει να προσδιορίσει, με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ακρίβεια, το χρόνο που μπορεί να διαθέσει για εθελοντική προσφορά. Πολλές φορές, η διάθεση προσφοράς οδηγεί σε υπερβολές που στη συνέχεια δημιουργούν προβλήματα και απογοητεύσεις.
Ακόμη, θα πρέπει να γνωρίζει και να αποδεχτεί τις δυσκολίες και τους κινδύνους που συνεπάγεται η δραστηριοποίησή του στην εθελοντική οργάνωση.
Και τέλος, είναι αναγκαίο να συνεργαστεί με τους υπεύθυνους της ομάδας δράσης για την καλύτερη αξιοποίησή του. Η ύπαρξη ενός συγκεκριμένου καθήκοντος με αρχή και τέλος , η ικανοποιητική εκπαίδευση, το ασφαλές και φιλικό περιβάλλον εργασίας, η ελευθερία ολοκλήρωσης της αποστολής, η αναγνώριση και επιβράβευση της προσφοράς ύστερα από τη ολοκλήρωση της αποστολής του είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για την επιτυχία της εθελοντικής δράσης.
Ποια είναι όμως τα οφέλη του εθελοντισμού σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο;
Πρώτα- πρώτα , σε προσωπικό επίπεδο, ο εθελοντής ξεπερνάει τις φοβίες και τις ανασφάλειες του και ανοίγεται στο κοινωνικό σύνολο με διάθεση προσφοράς του ίδιου του του εαυτού, των γνώσεων του , των δεξιοτήτων του, των ταλέντων του. Έτσι, απολαμβάνει την χαρά της προσφοράς, της συνεργασίας με ανθρώπους που έχουν τα ίδια ιδανικά και οράματα μ’ αυτόν, και ικανοποιείται εισπράττοντας την αναγνώριση της προσφοράς του.
Η κ. Νασικά, Πρόεδρος του ελληνικού Συλλόγου Ανάδοχων Οικογενειών, αναφέρει: « Ουσιαστικά ο εθελοντής δεν δίνει, αλλά παίρνει. Γίνεται αποδέκτης τέτοιας ψυχικής ικανοποίησης, τέτοιου συναισθήματος που η δική του προσφορά φαντάζει πραγματικά μικρή σε σχέση μ’ αυτά που λαμβάνει.»
Για τους νέους, ο εθελοντισμός είναι μια ανεπανάληπτη εμπειρία, γιατί τους προσφέρει ευκαιρίες για προσωπική βελτίωση και τους παρέχει ταυτόχρονα πολύτιμες βάσεις για την εξάσκηση των δικαιωμάτων τους ως πολίτες.
Επίσης, για τους ηλικιωμένους, ο εθελοντισμός συμβάλλει θετικά στη διαδικασία της « ενεργούς γήρανσης», βοηθώντας τους να προσαρμόζονται ευκολότερα σε μια ζωή χωρίς εργασία και να βελτιώνουν παράλληλα τη σωματική και ψυχική τους υγεία.
Στις μέρες μας, η εθελοντική δράση έχει λάβει ένα πρωτοποριακό κοινωνικό χαρακτήρα. Βοήθεια στο σπίτι, εμψύχωση, πρόληψη, επανένταξη, τηλεφωνική ακρόαση, υγειονομικές φροντίδες, προσφορά αλληλεγγύης και γνώσης στις χώρες του Τρίτου κόσμου, αναδάσωση, καθαριότητα των ακτών, οργάνωση πολιτιστικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων και άλλα.
Έτσι, η εθελοντική δράση, χάρη στην πολυμορφία των οργανωτικών της σχημάτων και τη μεγάλη ποικιλία των ιδεών της πρωταγωνιστεί στη παγκόσμια σκηνή και αποτελεί τη βάση ενός πολύ μεγάλου μέρους των δραστηριοτήτων των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων και των οργανώσεων πολιτών, αναδεικνύοντας τα μεγάλα προβλήματα που απασχολούν την ανθρωπότητα του 21ου αιώνα, όπως αυτό της φτώχειας, του υποσιτισμού, του αναλφαβητισμού, τη παιδικής εκμετάλλευσης, του κοινωνικού αποκλεισμού, της καταστροφής του περιβάλλοντος, και πολλών άλλων.
Πάνω σ’ αυτά τα προβλήματα, των οποίων οι τρόποι αντιμετώπισης θα κρίνουν την ευημερία και την ποιότητα του πολιτισμού , όχι μόνο των αναπτυσσόμενων χωρών, αλλά κι όλου του πλανήτη, αναπτύσσονται δράσεις και προγράμματα διεθνών συνεργασιών, προβάλλονται νέες ιδέες , πρωτοποριακές προτάσεις, και ευρηματικές οργανωτικές μορφές.
Εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι ευαισθητοποιούνται, κινητοποιούνται, συμμετέχουν, εκφράζουν έναν νέο αυθεντικό λόγο απαλλαγμένο από πολιτικές σκοπιμότητες, καθώς εμπλέκονται σε εθελοντικούς οργανισμούς « κοινωνικής επιρροής» ή « έκφρασης».
Πολύ αξιόλογη είναι και η δράση του Συλλόγου ΣΟΦΨΥ, που, χάρη στη δυναμική παρουσία του στον ελληνικό και το ευρωπαϊκό χώρο ,μέσα από καινοτόμες δράσεις και δυναμικές παρεμβάσεις στο χώρο της ψυχικής ασθένειας, κατάφερε να ευαισθητοποιήσει την κοινή γνώμη και τους ιθύνοντες και να προωθήσει τα δικαιώματα των ψυχικά πασχόντων.
Ένας μεγάλος αριθμός εθελοντών στηρίζουν το δύσκολο έργο του Συλλόγου, ένα απαιτητικό και πολυδιάστατο έργο, προσφέροντας αβίαστα και απλόχερα την υποστήριξή τους στα μέλη του, η οποία μπορεί να μεταφράζεται σε χρόνο, εμπειρία, γνώσεις, οικονομική στήριξη, οτιδήποτε βγαίνει από την καρδιά.
Θα ήθελα να αναφέρω, ότι το έργο των εθελοντών στο Σύλλογο ΣΟΦΨΥ δεν είναι δύσκολο, επειδή απαιτεί κάποιες υπεράνθρωπες δυνάμεις, κόπους και θυσίες. Κάθε άλλο. Οι εθελοντικές ομάδες, που κινούνται, ασφαλώς, με ένα καθορισμένο σχέδιο δράσης, έχουν σαν αντικείμενο τη συζήτηση, τη ζωγραφική, το παιχνίδι, το τραγούδι, τη χειροτεχνία, το θέατρο. Το έργο των εθελοντών είναι δύσκολο, γιατί η πρώτη επαφή με το Σύλλογο είναι μια συγκλονιστική εμπειρία ζωής.
Ο εθελοντής εισέρχεται σ’ ένα καινούριο κόσμο, άγνωστο, ερμητικά κλειστό, παραγνωρισμένο και παρεξηγημένο, που θεωρείται απρόσιτος από τους περισσότερους. Έναν κόσμο ταμπού που το μόνο που υπόσχεται είναι η θλίψη.
Πρέπει, λοιπόν, πρώτα-πρώτα να αποδεχθεί και να πιστέψει βαθιά μέσα του ότι οι άνθρωποι που βρίσκονται δίπλα του, γύρω του, είναι άνθρωποι σαν αυτόν και ότι έχουν τα ίδια δικαιώματα μ’ αυτόν στη ζωή. Και αυτό θα το πετύχει μόνο με την γνώση. Αυτή θα τον βοηθήσει να ξεριζώσει από μέσα του τις προκαταλήψεις σχετικά με τις ψυχικές ασθένειες, έτσι ώστε να μπορέσει στη συνέχεια να πείσει και τους άλλους.
Και τότε γίνεται το θαύμα ! Ο εθελοντής απελευθερώνεται από τα δεσμά της άγνοιας, ωριμάζει σαν άτομο και οδηγείται στην αυτογνωσία. Αυτή είναι και η ανταμοιβή του. Ανακαλύπτει, τελικά, ότι δεν υπάρχει μυστήριο, ότι για όλα υπάρχουν επιστημονικές εξηγήσεις , ότι ο πραγματικός εχθρός των ψυχικά ασθενών είναι οι προκαταλήψεις και ο φόβος του στίγματος, ότι οι ψυχικές ασθένειες είναι σαν όλες τις ασθένειες, με τη μόνη διαφορά ότι είναι τυλιγμένες μέσα σ’ ένα πέπλο προκατάληψης και άγνοιας.
Οι σχέσεις που δημιουργούνται ανάμεσα στον εθελοντή και στα μέλη της ομάδας είναι σχέσεις βαθιά ανθρώπινες, απαλλαγμένες από ιδιοτέλεια και υποκρισία. Οι δήθεν σχέσεις δεν αντέχουν στο χώρο των ψυχικά ασθενών. Ο εθελοντής προσφέρει λίγο από το χρόνο του και παίρνει πολλή αγάπη και εκτίμηση. Κάθε ώρα εθελοντισμού είναι ένα μάθημα ζωής που τον ωριμάζει και τον οδηγεί στο να αλλάξει την οπτική γωνία από την οποία βλέπει τη ζωή και τους άλλους.
Κλείνοντας , θα ήθελα να ευχαριστήσω την Πρόεδρο του Συλλόγου ΣΟΦΨΥ , κ. Λένα Νομίδου για την αμέριστη στήριξή της και την πολύτιμη καθοδήγησή της στο εθελοντικό μου έργο, στη διάρκεια των δέκα ετών που εμπλέκομαι με τις εθελοντικές ομάδες και τις δράσεις του συλλόγου, και να πω ότι όλα αυτά τα χρόνια κέρδισα πολλά σε εμπειρία και γνώσεις αποκτώντας τον σημαντικότερο τίτλο της ζωής μου, αυτού της εθελόντριας.
Ο αγώνας για την υποστήριξη των δικαιωμάτων των ψυχικά ασθενών συνεχίζεται. Όμως τα δέντρα του εθελοντισμού πρέπει να πυκνώσουν για να νικηθεί το στίγμα και να νοιαστούν, επιτέλους, οι κυβερνήσεις για τους αποκλεισμένους της κοινωνίας μας, ώστε αυτοί να πάψουν να κρύβονται και να χαμηλώνουν τα μάτια από ντροπή και φόβο. Ας ακούσουμε τους στίχους του Γιάννη Ρίτσου που μας προτρέπουν να ενώσουμε όλοι μαζί τις δυνάμεις μας για έναν καλύτερο κόσμο.
«Ακούστε αυτό το τρίξιμο της πόρτας. Ελάτε να βοηθήσουμε την πολιτεία που κοιλοπονάει τα μετάλλινα παιδιά της. Εγώ είμαι εγώ. Εσύ και εγώ, είμαστε εμείς.»
(Ρίτσος, Ανυπόταχτη Πολιτεία )
Ανθόπουλος Χ.,2000,Εθελοντισμός,Αλληλεγγύη και Δημοκρατία, Αθήνα, Υ.Ν.Γ.
Κιουμουρτζόγλου Ε. Ο εθελοντισμός και η Ολυμπιακή του διάσταση.
Φιλόπουλος Ευ., 2004,Ορισμένες αρχικές σκέψεις για την εθελοντική εργασία.in Μ’ενδιαφέρει, τεύχος 39,Αθήνα
«Εθελοντισμός», 15/04/2008, www.volunteerisme-cc.org.cy/ “
Κανελοπουλος,Λ., « Η παγκόσμια Κοινωνία των Πολιτών.», www.ecocrete.gr,29/04/2008
Τακτικός, Β., « Ο νέος εθελοντισμός και ανάπτυξη της κοινωνικής οικονομίας.» www.ecocrete.gr,29/04/2008
Θεοχαρίδου Αντωνία
Παρασκευή, 4 Απριλίου 2008
Η άλλη όψη του νομίσματος
ΣΥ.Γ.Α.Π.Α Μάρτιος 2008
«Η άλλη όψη του νομίσματος»
Θεοχαρίδου Αντωνία
«Πήρα το ξυράφι και χάραξα το ξύλινο θρανίο μου.
Ο δάσκαλος μιλούσε για την οικογένεια και εγώ,
έμπηγα το ξυράφι βαθιά στο άψυχο ξύλο,
για να το κάνω να πονέσει.
Και ύστερα , μ’ έπιασαν και με τιμώρησαν,
γιατί, λέει, έκανα το άψυχο ξύλο να πονέσει!
Ποιος , άραγε, θα τιμωρήσει αυτούς που με πόνεσαν
εμένα;» Ζιντάν
« Δεν είναι ότι έφυγες μια φορά,
είναι ότι λείπεις συνέχεια!»
Αναμπέλ
Ο αριθμός των διαζυγίων αυξάνεται καθημερινά στην Ελλάδα με ανησυχητικούς ρυθμούς, μέσα σε ένα κλίμα γενικής αδιαφορίας και απάθειας. Τα «αβάστακτα δεσμά» του γάμου σπάζουν, χωρίς πολλή σκέψη, αποδεσμεύοντας τους «δέσμιους». Εκεί, όμως, που θα περίμενε κανείς να νιώσει τις έντονες συγκινήσεις και τη χαρά της ανεξαρτησίας, έρχεται ένας συρφετός αναπάντεχων προβλημάτων , άλυτων τις περισσότερες φορές, που βυθίζουν στη δυστυχία και την απόγνωση τους άμεσα ενδιαφερομένους, αλλά και το κοντινό τους περιβάλλον.
Έχετε σκεφτεί ότι, μάλλον, το διαζύγιο είναι προνόμιο των πλούσιων και των διάσημων, αυτών που, χαμογελώντας προκλητικά στο πλευρό του καινούριου τους συντρόφου, δηλώνουν ότι έχουν λύσει «πολιτισμένα» όλα τους τα προβλήματα, οικονομικά, περιουσιακά, ψυχολογικά, προβλήματα επιμέλειας και διατροφής των παιδιών; Σίγουρα το διαζύγιο δεν είναι για τους μικρομεσαίους και τους ευαίσθητους. Δυστυχώς, σύμφωνα με έρευνες που έχουν γίνει στην Ευρώπη, οι μονογονεϊκές οικογένειες είναι από τις φτωχότερες οικογένειες, αφού τις περισσότερες φορές δεν καταφέρνουν να αντιμετωπίσουν τα έξοδα κατοικίας, μόρφωσης και μετακίνησης. Όσο για έξοδα ψυχαγωγίας, δε γίνεται καν λόγος.
Πέρα, όμως, από την οικονομική ανέχεια, βαραίνει και το ψυχικό κόστος της διάλυσης της οικογένειας. Όταν το αρμονικό τέσσερα γίνεται προβληματικό τρία, τότε τα προβλήματα περισσεύουν. Και η κατάσταση γίνεται ακόμη δυσκολότερη, όταν δεν υπάρχει επικοινωνία ανάμεσα στους δυο πρώην συζύγους ή όταν υπάρχει συνεχής ένταση μεταξύ τους, δικαιολογημένα ή αδικαιολόγητα. Όσο για τα παιδιά, τα αθώα θύματα του διαζυγίου, η ασυνεννοησία ανάμεσα στους γονείς και η θέση τους στη σύγκρουση, θα επηρεάσουν την εξέλιξή τους περισσότερο από το ίδιο το διαζύγιο. Πολλές φορές, τα παιδιά μένουν πληγωμένα για όλη τους τη ζωή, επειδή χρησιμοποιήθηκαν από τους ίδιους τους γονείς σαν πυρομαχικά σε μάχη.
Είναι γεγονός ότι η έντονη αγωνία και το συναίσθημα της απώλειας που βιώνει το παιδί ενδυναμώνονται, όταν οι συγκρούσεις ανάμεσα στους δυο γονείς συνεχίζονται και μετά το διαζύγιο. Το παιδί για να προστατεύσει τον εαυτό του παρουσιάζει αντιδραστικές συμπεριφορές, γιατί με το διαζύγιο χάνει τα σταθερά σημεία αναφοράς που είχε μέχρι εκείνη τη στιγμή.
Βέβαια, όλα τα παιδιά δε λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο. Υπάρχουν παιδιά που παίρνουν κάποια απόσταση απέναντι στους γονείς, που ενδιαφέρονται για εξωοικογενειακές δραστηριότητες και κλείνονται σ’ ένα προστατευτικό εγωισμό. Άλλες φορές πάλι, εμφανίζουν μια εκπληκτική ωριμότητα που τους επιτρέπει να ρυθμίζουν την προσωπική τους κατάσταση σχετικά με το διαζύγιο με τον καλύτερο τρόπο γι’ αυτά.
Στην κρίσιμη περίοδο του διαζυγίου, αυτό που θα έπρεπε να κάνουν οι γονείς είναι να σκύψουν πάνω στα παιδιά, αναγνωρίζοντας τις αυξημένες ανάγκες τους για στοργή και αγάπη.
Δυστυχώς, όμως, και γι αυτούς είναι πολύ δύσκολο να ανταποκριθούν σ’ αυτές τις ανάγκες, γιατί και οι ίδιοι περνούν μια δύσκολη περίοδο έντονης κρίσης, όπου κυριαρχεί η θλίψη, η ενοχή και η μεγάλη σύγχυση.
Με ποιον θα μείνουν τα παιδιά; Ποιος θα πληρώνει τη διατροφή; Πόση είναι η διατροφή; Φτάνει για να συνεχίσουν τα παιδιά να ζουν όπως πριν; Ποιος θα δικαιωθεί στα μάτια των παιδιών; Ποιον θα αγαπάν περισσότερο τα παιδιά; Αυτόν που τα φροντίζει; Αυτόν που τους κάνει όλα τα χατίρια; Αυτόν που θυσιάζει την ελευθερία του για χατίρι τους; Αυτόν που τα στερείται και υποφέρει μακριά τους; Θα παν με το μέρος του θύτη ή με το μέρος του θύματος; Και με τις δικές μας ζωές τι γίνεται; Καταστράφηκαν για πάντα;
Όταν η επιμέλεια του παιδιού δίνεται με δικαστική απόφαση στον ένα γονιό, αυτός αισθάνεται να ενδυναμώνεται ο ρόλος του και θεωρεί τον εαυτό του νικητή. Αντίθετα, ο άλλος βλέπει με αγωνία το ρόλο του να αποδυναμώνεται. Και τότε, αρχίζει ο αγώνας για την διεκδίκηση της αγάπης εκ μέρους του παιδιού. Ο καθένας από τους γονείς διεκδικεί το μεγαλύτερο μερίδιο με κάθε τρόπο, αδιαφορώντας αν έτσι δημιουργεί ψυχολογικά προβλήματα στο παιδί που θα τα κουβαλάει σε όλη του τη ζωή .
Συχνά, ο γονιός που μένει μαζί με το παιδί, παρασυρμένος από συναισθήματα θυμού και οργής επιδιώκει την διακοπή των σχέσεων ανάμεσα στο παιδί και στον άλλο γονιό, κατηγορώντας τον ακόμη και για επικίνδυνες συμπεριφορές, όπως αλκοολισμό, απαγωγή, σεξουαλική παρενόχληση, βάζοντας εμπόδια στην επικοινωνία του με το παιδί, κάνοντάς τον να φαίνεται ανεπαρκής και ανίκανος. Και έτσι εμφανίζεται το παθολογικό φαινόμενο της γονικής αλλοτρίωσης ή pas, θύμα του οποίου είναι το ίδιο το παιδί, καθώς η συμπεριφορά του απέναντι στον ένα γονιό επηρεάζεται αρνητικά χωρίς τη θέλησή του. Φτάνει σε σημείο να μη θέλει να επικοινωνήσει ούτε τηλεφωνικά με τον αποξενωμένο γονιό, να βαριέται εύκολα την παρέα του, να του επιτίθεται λεκτικά και σε ακραίες περιπτώσεις να μη θέλει ούτε να τον δει. Κάποιες φορές μάλιστα, έρχεται εναντίον του σε δικαστήριο. Το παιδί διακατέχεται από άγχος και εμφανίζει προβλήματα, όπως μαθησιακές δυσκολίες, ανασφάλεια κ.λ.π. Με το να απαγορεύει ο γονιός που έχει την επιμέλεια στο παιδί να επικοινωνεί ή να συναντιέται με τον άλλο γονιό, με το να απαξιώνει τις πράξεις του, με τον να τον δυσφημεί μπροστά σε συγγενείς και φίλους δημιουργεί αισθήματα ντροπής , ενοχής και φόβου στην ψυχή του παιδιού, το οποίο σταδιακά απομακρύνεται από τον άλλο γονιό και με τον καιρό αποξενώνεται με αποτέλεσμα, όταν φτάσει στην εφηβεία ή στην ενηλικίωση, να έχει αποκτήσει ανυπέρβλητα προβλήματα.
Ο κόσμος των χωρισμένων είναι ένας αλλιώτικος κόσμος, ένας κόσμος γεμάτος ίντριγκες, μίση, εγωισμούς, κακίες, αρρωστημένες καταστάσεις…και κυρίως αυταπάτες, καθώς τα πάθη με τον καιρό ανακυκλώνονται και δηλητηριάζουν πολλές ζωές, οδηγώντας τες στην εξόντωση.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το θέμα των διαζυγίων είναι πολυσύνθετο και πολυδιάστατο. Κάθε περίπτωση είναι διαφορετική. Το μόνο τους κοινό σημείο είναι ότι , σε όλες τις περιπτώσεις , δεν υπάρχουν κερδισμένοι παρά μόνο χαμένοι.
Άντρες και γυναίκες, είμαστε όλοι μας θύματα των στερεότυπων της ελληνικής κοινωνίας που θέλουν τις γυναίκες , στα μάτια των αντρών, πονηρές , αδίσταχτες και εκδικητικές, να διεκδικούν όλο και περισσότερα δικαιώματα, και τους άντρες, στα μάτια των γυναικών, αδιάφορους και εγωιστές να νοιάζονται μόνο για την επαγγελματική τους εξέλιξη. Αυτά τα στερεότυπα, δημιουργήματα μιας υλιστικής κοινωνίας που εξελίσσεται ραγδαία, καταπατώντας ηθικές αξίες και ιδανικά, καλλιεργούν την ανειλικρίνεια και την καχυποψία στις σχέσεις αντρών και γυναικών.
Πώς είναι δυνατόν να τα βρουν μεταξύ τους οι πρώην σύζυγοι και νυν αντίδικοι, όταν ο καθένας έχει καρφωμένη στο μυαλό του μια στερεότυπη άποψη για τον άλλο – τις περισσότερες φορές λανθασμένη; Όταν ο ένας θεωρεί τον άλλο, εκ προοιμίου, αντίπαλό του και του κηρύσσει τον πόλεμο με κάθε μέσον; Και τότε, ο άλλος δεν έχει παρά να αμυνθεί και να μπει σ΄ ένα παράλογο πόλεμο, όπου συκοφαντίες και τερατώδη ψέματα αποτελούν τα όπλα που βάλλουν τα ίδια τα παιδιά .
Και έρχονται και οι δικαστικές αρχές που παρασυρμένες κι αυτές από τα στερεότυπα και τη δογματική ακαμψία του νόμου, αναθέτουν με κλειστά μάτια την επιμέλεια των παιδιών σχεδόν πάντα στη μητέρα, χωρίς να εξετάσουν προσεκτικά αν αυτή έχει όλα τα απαραίτητα προσόντα για να τα αναθρέψει σωστά, αφήνοντας στη προαίρεσή της την δυνατότητα της επικοινωνίας τους με τον πατέρα.
Δυστυχώς, ζούμε εγκλωβισμένοι μέσα στις αυταπάτες μας οι οποίες μας τυφλώνουν και δε μπορούμε να δούμε ότι το συμφέρον μας δεν είναι άλλο από την από κοινού επιμέλεια των παιδιών μετά το διαζύγιο. Όλοι έχουμε το δικό μας μερίδιο ευθύνης.
Παντού προβάλλεται ο μύθος της σούπερ μαμάς, της μάνας που μπορεί να καταφέρει τα πάντα, που μπορεί να αναλάβει όσους ρόλους χωράει το μυαλό μας και ο μύθος του δυναμικού άντρα που αγωνίζεται να καταξιωθεί επαγγελματικά και κοινωνικά και δεν έχει το χρόνο να ασχοληθεί με την ανατροφή των παιδιών του.
Τι συμβαίνει, όμως, στην πραγματικότητα όσον αφορά τις γυναίκες; Έχουν επιλέξει από μόνες τους το ρόλο της «σούπερ μάνας» ή υποχρεώνονται να τον παίξουν ;
Από τη μια, υπάρχουν γυναίκες που μετά την διάλυση του γάμου τους, αναγκάζονται να αναλάβουν την αποκλειστική επιμέλεια και μέριμνα των παιδιών, γιατί ο πατέρας είναι αδιάφορος ή απών. Και κάτι τέτοιο ούτε το επιλέγουν , ούτε το επιδιώκουν. Οδηγούνται, λοιπόν, σ’ ένα μονόδρομο με πολλές αντιξοότητες που απαιτεί ανεκτίμητες θυσίες.
Από την άλλη, υπάρχουν γυναίκες που παρασυρμένες από τα έντονα συναισθήματα που γεννάει, χωρίς αμφιβολία, η διάλυση μιας οικογένειας και η ματαίωση των ονείρων μιας ζωής, φτάνουν στο σημείο να ξεπεράσουν τον ίδιο τους τον εαυτό και να διεκδικήσουν, με κάθε θεμιτό και αθέμιτο τρόπο, την αποκλειστικότητα της καθημερινής φροντίδας και της ανατροφής των παιδιών τους , θέλοντας με αυτό τον τρόπο, αφ’ ενός μεν, να απαξιώσουν τελείως τον πρώην σύντροφό τους στα μάτια των παιδιών και, αφ’ ετέρου δε, να κερδίσουν την αποκλειστική αγάπη τους σαν αντιστάθμισμα της συζυγικής αγάπης που έχασαν. Και έτσι, κάνουν ένα θανάσιμο λάθος και πέφτουν μέσα στην παγίδα που έχουν ετοιμάσει για τον πρώην σύζυγο. Πρώτον, για τον απλούστατο λόγο, ότι η σούπερ γυναίκα, η τέλεια μάνα, η κουβαλήτρια, η κολώνα του σπιτιού, αργά ή γρήγορα τσακίζεται κάτω από το αφόρητο βάρος των πολλών της υποχρεώσεων, φθείρεται σιγά-σιγά σαν άνθρωπος και οδηγείται σε αδιέξοδο, αφού δεν της μένει σχεδόν τίποτε για τον εαυτό της.
Και με τους άντρες, τι συμβαίνει;
Ο μύθος του άντρα που αδυνατεί να αναλάβει τις ευθύνες του σαν πατέρας, μια που θεωρείται ότι είναι πλασμένος από τη φύση του για το κυνήγι των επαγγελματικών του στόχων με σκοπό την κοινωνική καταξίωση, καλά κρατεί. Κι αυτός, επαναπαύεται με την ετικέτα που του έχουν κολλήσει και συνεχίζει τη ζωή του έχοντας τη συνείδησή του ήσυχη, αν μάλιστα πληρώνει και τη νόμιμη διατροφή. Αυτός ο τύπος του πατέρα αγνοεί ότι η σχέση γονιού-παιδιού είναι μια καθαρά βιωματική σχέση που για να λειτουργήσει σωστά δεν αρκούν 5 ώρες επαφής το μήνα.
Υπάρχει, όμως, και η άλλη όψη των πραγμάτων.
Υπάρχουν γυναίκες που εγκαταλείπουν τα παιδιά τους για να κυνηγήσουν τα δικά τους όνειρα, αδιαφορώντας για τις επιπτώσεις της απόφασής τους. Και άλλες που, αφού αποφασίσουν την διάλυση του γάμου και διεκδικήσουν την επιμέλεια των παιδιών, συνειδητοποιούν ότι δεν είναι ικανές να τα μεγαλώσουν μόνες τους για πολλούς και διάφορους λόγους και φορτώνουν τις ευθύνες της ανατροφής τους σε τρίτους, συγγενείς και ξένους. Για καθαρά προσωπικούς λόγους αρνούνται τη συνεργασία με τον πατέρα, παρουσιάζοντάς τον ανεπαρκή και ανίκανο, και επιβάλλουν στα παιδιά τους έναν αντικαταστάτη πατέρα, αδιαφορώντας αν αυτό έχει δυσάρεστες επιπτώσεις στην ψυχική τους ισορροπία. Ο πρώην σύζυγος ίσως να υπήρξε ανεπαρκής σαν σύντροφος, αυτό όμως δε σημαίνει οπωσδήποτε ότι είναι και ανίκανος να αναλάβει το ρόλο του σαν πατέρας. Έτσι, αυτές οι γυναίκες γίνονται πρόξενοι ανεπανόρθωτης βλάβης στη σχέση πατέρα-παιδιού με ολέθριες συνέπειες στον ψυχισμό και των δυο.
Και τέλος υπάρχουν και άντρες που υποφέρουν από το διαζύγιο, που νιώθουν τη ζωή τους να διαλύεται καθώς χάνουν τη σύντροφό τους , την επαφή με τα παιδιά τους, τους φίλους τους, την περιουσία τους. Άντρες που νιώθουν την αξιοπρέπειά τους και την αυτοεκτίμησή τους να καταρρακώνονται από τις επώδυνες δικαστικές αποφάσεις που τους καταδικάζουν να ζουν στη φτώχεια και τη στέρηση. Άντρες που θέλουν να συμμετάσχουν ενεργά στο μεγάλωμα των παιδιών τους, που είναι έτοιμοι να αναλάβουν τις ευθύνες τους, αλλά δεν μπορούν, γιατί δυστυχώς στην εποχή μας ενώ το αδίκημα της μοιχείας έχει εξαλειφθεί, το δικαίωμα της επικοινωνίας του πατέρα με το παιδί έχει ποινικοποιηθεί. Αυτή η κατηγορία των αντρών σίγουρα αποτελεί τη μειοψηφία. Όμως κι αν ακόμη είναι μετρημένοι στα δάκτυλα του χεριού, αξίζει τον κόπο να τους στηρίξουμε και να τους χειροκροτήσουμε για να αποτελέσουν φωτεινό παράδειγμα και για τους άλλους πατεράδες.
Σ’ αυτό το σημείο, απευθυνόμενη ειδικά στις γυναίκες, θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας έναν προβληματισμό μου
Γιατί, στ’ αλήθεια, δυσκολευόμαστε τόσο πολύ να πιστέψουμε ότι υπάρχουν πατεράδες που λατρεύουν στην κυριολεξία τα παιδιά τους, και πονάν όταν αναγκάζονται να τα αποχωριστούν;
Γιατί δυσκολευόμαστε να πιστέψουμε ότι και οι άντρες έχουν συναισθήματα, ότι και οι άντρες αγαπάν και μάλιστα πολύ δυνατά και νοιάζονται για την οικογένειά τους;
Αν δεν συνέβαινε αυτό, κι αν πιστεύαμε στ΄ αλήθεια ότι όλοι οι άντρες δεν έχουν καρδιά, τότε, πώς εμείς οι γυναίκες ζητάμε , με κάθε τρόπο, απ΄ αυτούς «τους άκαρδους» να μας αγαπάν και να μας νοιάζονται;
Και τότε, γιατί ένας άντρας που μπορεί να αγαπήσει μια γυναίκα και να κάνει θυσίες γι΄ αυτή, να μη μπορεί να κάνει το ίδιο και για το παιδί του;
Μήπως, τελικά, οι γυναίκες δεν θα έπρεπε να αρνούνται την συμμετοχή των πρώην συζύγων τους στο μεγάλωμα των παιδιών, όταν αυτοί το επιθυμούν πραγματικά;
Μήπως πρέπει να γκρεμίσουμε τα στρατόπεδα και να κάνουμε εκεχειρία για το συμφέρον το δικό μας και των παιδιών μας;
Μήπως πρέπει να τολμήσουμε το δυσκολότερο, να ξεχωρίσουμε στο μυαλό και στη ψυχή μας τον συζυγικό από το γονεϊκό ρόλο;
Μήπως, τελικά, πρέπει να περάσουμε όλοι από τη ίδια όχθη και να αναζητήσουμε αλλού τους πραγματικούς μας αντιπάλους, γιατί πάνω απ’ όλα είμαστε γονείς;
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1.Μάρκος Π.Λ.,1998, Ο χωρισμός στο ζευγάρι, Αίολος, Αθήνα.
2.Ντράϊκωρς Π., 1974,Η πρόκληση του γάμου, Κέδρος, Αθήνα.
3.Gardner R.,Νομικές και ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις στους τρεις τύπους γονικών συνδρόμων αποξένωσης στην οικογένεια. Court Review, vol. 28. num.1,1991.
4. Herbert M.,1996,Ψυχολογικά προβλήματα εφηβικής ηλικίας, Ελληνικά γράμματα, Αθήνα.
5 . www.uniondesfamilles.org, enfants du divorce, 13/1/2008
6. Vangyseghem S. Et J. Appelboom, Clinique de Psychiatrie infanto -juvénile, Hôpital universitaire des Enfants Reine Fabiola, U.L.B., « Répercussions psychologiques du divorce parental chez l’enfant ».
7. Θεοχαρίδου Α., 2007, Ευτυχώς που…δε με σκότωσες, Μαλλιάρης, Θεσσαλονίκη.
«Η άλλη όψη του νομίσματος»
Θεοχαρίδου Αντωνία
«Πήρα το ξυράφι και χάραξα το ξύλινο θρανίο μου.
Ο δάσκαλος μιλούσε για την οικογένεια και εγώ,
έμπηγα το ξυράφι βαθιά στο άψυχο ξύλο,
για να το κάνω να πονέσει.
Και ύστερα , μ’ έπιασαν και με τιμώρησαν,
γιατί, λέει, έκανα το άψυχο ξύλο να πονέσει!
Ποιος , άραγε, θα τιμωρήσει αυτούς που με πόνεσαν
εμένα;» Ζιντάν
« Δεν είναι ότι έφυγες μια φορά,
είναι ότι λείπεις συνέχεια!»
Αναμπέλ
Ο αριθμός των διαζυγίων αυξάνεται καθημερινά στην Ελλάδα με ανησυχητικούς ρυθμούς, μέσα σε ένα κλίμα γενικής αδιαφορίας και απάθειας. Τα «αβάστακτα δεσμά» του γάμου σπάζουν, χωρίς πολλή σκέψη, αποδεσμεύοντας τους «δέσμιους». Εκεί, όμως, που θα περίμενε κανείς να νιώσει τις έντονες συγκινήσεις και τη χαρά της ανεξαρτησίας, έρχεται ένας συρφετός αναπάντεχων προβλημάτων , άλυτων τις περισσότερες φορές, που βυθίζουν στη δυστυχία και την απόγνωση τους άμεσα ενδιαφερομένους, αλλά και το κοντινό τους περιβάλλον.
Έχετε σκεφτεί ότι, μάλλον, το διαζύγιο είναι προνόμιο των πλούσιων και των διάσημων, αυτών που, χαμογελώντας προκλητικά στο πλευρό του καινούριου τους συντρόφου, δηλώνουν ότι έχουν λύσει «πολιτισμένα» όλα τους τα προβλήματα, οικονομικά, περιουσιακά, ψυχολογικά, προβλήματα επιμέλειας και διατροφής των παιδιών; Σίγουρα το διαζύγιο δεν είναι για τους μικρομεσαίους και τους ευαίσθητους. Δυστυχώς, σύμφωνα με έρευνες που έχουν γίνει στην Ευρώπη, οι μονογονεϊκές οικογένειες είναι από τις φτωχότερες οικογένειες, αφού τις περισσότερες φορές δεν καταφέρνουν να αντιμετωπίσουν τα έξοδα κατοικίας, μόρφωσης και μετακίνησης. Όσο για έξοδα ψυχαγωγίας, δε γίνεται καν λόγος.
Πέρα, όμως, από την οικονομική ανέχεια, βαραίνει και το ψυχικό κόστος της διάλυσης της οικογένειας. Όταν το αρμονικό τέσσερα γίνεται προβληματικό τρία, τότε τα προβλήματα περισσεύουν. Και η κατάσταση γίνεται ακόμη δυσκολότερη, όταν δεν υπάρχει επικοινωνία ανάμεσα στους δυο πρώην συζύγους ή όταν υπάρχει συνεχής ένταση μεταξύ τους, δικαιολογημένα ή αδικαιολόγητα. Όσο για τα παιδιά, τα αθώα θύματα του διαζυγίου, η ασυνεννοησία ανάμεσα στους γονείς και η θέση τους στη σύγκρουση, θα επηρεάσουν την εξέλιξή τους περισσότερο από το ίδιο το διαζύγιο. Πολλές φορές, τα παιδιά μένουν πληγωμένα για όλη τους τη ζωή, επειδή χρησιμοποιήθηκαν από τους ίδιους τους γονείς σαν πυρομαχικά σε μάχη.
Είναι γεγονός ότι η έντονη αγωνία και το συναίσθημα της απώλειας που βιώνει το παιδί ενδυναμώνονται, όταν οι συγκρούσεις ανάμεσα στους δυο γονείς συνεχίζονται και μετά το διαζύγιο. Το παιδί για να προστατεύσει τον εαυτό του παρουσιάζει αντιδραστικές συμπεριφορές, γιατί με το διαζύγιο χάνει τα σταθερά σημεία αναφοράς που είχε μέχρι εκείνη τη στιγμή.
Βέβαια, όλα τα παιδιά δε λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο. Υπάρχουν παιδιά που παίρνουν κάποια απόσταση απέναντι στους γονείς, που ενδιαφέρονται για εξωοικογενειακές δραστηριότητες και κλείνονται σ’ ένα προστατευτικό εγωισμό. Άλλες φορές πάλι, εμφανίζουν μια εκπληκτική ωριμότητα που τους επιτρέπει να ρυθμίζουν την προσωπική τους κατάσταση σχετικά με το διαζύγιο με τον καλύτερο τρόπο γι’ αυτά.
Στην κρίσιμη περίοδο του διαζυγίου, αυτό που θα έπρεπε να κάνουν οι γονείς είναι να σκύψουν πάνω στα παιδιά, αναγνωρίζοντας τις αυξημένες ανάγκες τους για στοργή και αγάπη.
Δυστυχώς, όμως, και γι αυτούς είναι πολύ δύσκολο να ανταποκριθούν σ’ αυτές τις ανάγκες, γιατί και οι ίδιοι περνούν μια δύσκολη περίοδο έντονης κρίσης, όπου κυριαρχεί η θλίψη, η ενοχή και η μεγάλη σύγχυση.
Με ποιον θα μείνουν τα παιδιά; Ποιος θα πληρώνει τη διατροφή; Πόση είναι η διατροφή; Φτάνει για να συνεχίσουν τα παιδιά να ζουν όπως πριν; Ποιος θα δικαιωθεί στα μάτια των παιδιών; Ποιον θα αγαπάν περισσότερο τα παιδιά; Αυτόν που τα φροντίζει; Αυτόν που τους κάνει όλα τα χατίρια; Αυτόν που θυσιάζει την ελευθερία του για χατίρι τους; Αυτόν που τα στερείται και υποφέρει μακριά τους; Θα παν με το μέρος του θύτη ή με το μέρος του θύματος; Και με τις δικές μας ζωές τι γίνεται; Καταστράφηκαν για πάντα;
Όταν η επιμέλεια του παιδιού δίνεται με δικαστική απόφαση στον ένα γονιό, αυτός αισθάνεται να ενδυναμώνεται ο ρόλος του και θεωρεί τον εαυτό του νικητή. Αντίθετα, ο άλλος βλέπει με αγωνία το ρόλο του να αποδυναμώνεται. Και τότε, αρχίζει ο αγώνας για την διεκδίκηση της αγάπης εκ μέρους του παιδιού. Ο καθένας από τους γονείς διεκδικεί το μεγαλύτερο μερίδιο με κάθε τρόπο, αδιαφορώντας αν έτσι δημιουργεί ψυχολογικά προβλήματα στο παιδί που θα τα κουβαλάει σε όλη του τη ζωή .
Συχνά, ο γονιός που μένει μαζί με το παιδί, παρασυρμένος από συναισθήματα θυμού και οργής επιδιώκει την διακοπή των σχέσεων ανάμεσα στο παιδί και στον άλλο γονιό, κατηγορώντας τον ακόμη και για επικίνδυνες συμπεριφορές, όπως αλκοολισμό, απαγωγή, σεξουαλική παρενόχληση, βάζοντας εμπόδια στην επικοινωνία του με το παιδί, κάνοντάς τον να φαίνεται ανεπαρκής και ανίκανος. Και έτσι εμφανίζεται το παθολογικό φαινόμενο της γονικής αλλοτρίωσης ή pas, θύμα του οποίου είναι το ίδιο το παιδί, καθώς η συμπεριφορά του απέναντι στον ένα γονιό επηρεάζεται αρνητικά χωρίς τη θέλησή του. Φτάνει σε σημείο να μη θέλει να επικοινωνήσει ούτε τηλεφωνικά με τον αποξενωμένο γονιό, να βαριέται εύκολα την παρέα του, να του επιτίθεται λεκτικά και σε ακραίες περιπτώσεις να μη θέλει ούτε να τον δει. Κάποιες φορές μάλιστα, έρχεται εναντίον του σε δικαστήριο. Το παιδί διακατέχεται από άγχος και εμφανίζει προβλήματα, όπως μαθησιακές δυσκολίες, ανασφάλεια κ.λ.π. Με το να απαγορεύει ο γονιός που έχει την επιμέλεια στο παιδί να επικοινωνεί ή να συναντιέται με τον άλλο γονιό, με το να απαξιώνει τις πράξεις του, με τον να τον δυσφημεί μπροστά σε συγγενείς και φίλους δημιουργεί αισθήματα ντροπής , ενοχής και φόβου στην ψυχή του παιδιού, το οποίο σταδιακά απομακρύνεται από τον άλλο γονιό και με τον καιρό αποξενώνεται με αποτέλεσμα, όταν φτάσει στην εφηβεία ή στην ενηλικίωση, να έχει αποκτήσει ανυπέρβλητα προβλήματα.
Ο κόσμος των χωρισμένων είναι ένας αλλιώτικος κόσμος, ένας κόσμος γεμάτος ίντριγκες, μίση, εγωισμούς, κακίες, αρρωστημένες καταστάσεις…και κυρίως αυταπάτες, καθώς τα πάθη με τον καιρό ανακυκλώνονται και δηλητηριάζουν πολλές ζωές, οδηγώντας τες στην εξόντωση.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το θέμα των διαζυγίων είναι πολυσύνθετο και πολυδιάστατο. Κάθε περίπτωση είναι διαφορετική. Το μόνο τους κοινό σημείο είναι ότι , σε όλες τις περιπτώσεις , δεν υπάρχουν κερδισμένοι παρά μόνο χαμένοι.
Άντρες και γυναίκες, είμαστε όλοι μας θύματα των στερεότυπων της ελληνικής κοινωνίας που θέλουν τις γυναίκες , στα μάτια των αντρών, πονηρές , αδίσταχτες και εκδικητικές, να διεκδικούν όλο και περισσότερα δικαιώματα, και τους άντρες, στα μάτια των γυναικών, αδιάφορους και εγωιστές να νοιάζονται μόνο για την επαγγελματική τους εξέλιξη. Αυτά τα στερεότυπα, δημιουργήματα μιας υλιστικής κοινωνίας που εξελίσσεται ραγδαία, καταπατώντας ηθικές αξίες και ιδανικά, καλλιεργούν την ανειλικρίνεια και την καχυποψία στις σχέσεις αντρών και γυναικών.
Πώς είναι δυνατόν να τα βρουν μεταξύ τους οι πρώην σύζυγοι και νυν αντίδικοι, όταν ο καθένας έχει καρφωμένη στο μυαλό του μια στερεότυπη άποψη για τον άλλο – τις περισσότερες φορές λανθασμένη; Όταν ο ένας θεωρεί τον άλλο, εκ προοιμίου, αντίπαλό του και του κηρύσσει τον πόλεμο με κάθε μέσον; Και τότε, ο άλλος δεν έχει παρά να αμυνθεί και να μπει σ΄ ένα παράλογο πόλεμο, όπου συκοφαντίες και τερατώδη ψέματα αποτελούν τα όπλα που βάλλουν τα ίδια τα παιδιά .
Και έρχονται και οι δικαστικές αρχές που παρασυρμένες κι αυτές από τα στερεότυπα και τη δογματική ακαμψία του νόμου, αναθέτουν με κλειστά μάτια την επιμέλεια των παιδιών σχεδόν πάντα στη μητέρα, χωρίς να εξετάσουν προσεκτικά αν αυτή έχει όλα τα απαραίτητα προσόντα για να τα αναθρέψει σωστά, αφήνοντας στη προαίρεσή της την δυνατότητα της επικοινωνίας τους με τον πατέρα.
Δυστυχώς, ζούμε εγκλωβισμένοι μέσα στις αυταπάτες μας οι οποίες μας τυφλώνουν και δε μπορούμε να δούμε ότι το συμφέρον μας δεν είναι άλλο από την από κοινού επιμέλεια των παιδιών μετά το διαζύγιο. Όλοι έχουμε το δικό μας μερίδιο ευθύνης.
Παντού προβάλλεται ο μύθος της σούπερ μαμάς, της μάνας που μπορεί να καταφέρει τα πάντα, που μπορεί να αναλάβει όσους ρόλους χωράει το μυαλό μας και ο μύθος του δυναμικού άντρα που αγωνίζεται να καταξιωθεί επαγγελματικά και κοινωνικά και δεν έχει το χρόνο να ασχοληθεί με την ανατροφή των παιδιών του.
Τι συμβαίνει, όμως, στην πραγματικότητα όσον αφορά τις γυναίκες; Έχουν επιλέξει από μόνες τους το ρόλο της «σούπερ μάνας» ή υποχρεώνονται να τον παίξουν ;
Από τη μια, υπάρχουν γυναίκες που μετά την διάλυση του γάμου τους, αναγκάζονται να αναλάβουν την αποκλειστική επιμέλεια και μέριμνα των παιδιών, γιατί ο πατέρας είναι αδιάφορος ή απών. Και κάτι τέτοιο ούτε το επιλέγουν , ούτε το επιδιώκουν. Οδηγούνται, λοιπόν, σ’ ένα μονόδρομο με πολλές αντιξοότητες που απαιτεί ανεκτίμητες θυσίες.
Από την άλλη, υπάρχουν γυναίκες που παρασυρμένες από τα έντονα συναισθήματα που γεννάει, χωρίς αμφιβολία, η διάλυση μιας οικογένειας και η ματαίωση των ονείρων μιας ζωής, φτάνουν στο σημείο να ξεπεράσουν τον ίδιο τους τον εαυτό και να διεκδικήσουν, με κάθε θεμιτό και αθέμιτο τρόπο, την αποκλειστικότητα της καθημερινής φροντίδας και της ανατροφής των παιδιών τους , θέλοντας με αυτό τον τρόπο, αφ’ ενός μεν, να απαξιώσουν τελείως τον πρώην σύντροφό τους στα μάτια των παιδιών και, αφ’ ετέρου δε, να κερδίσουν την αποκλειστική αγάπη τους σαν αντιστάθμισμα της συζυγικής αγάπης που έχασαν. Και έτσι, κάνουν ένα θανάσιμο λάθος και πέφτουν μέσα στην παγίδα που έχουν ετοιμάσει για τον πρώην σύζυγο. Πρώτον, για τον απλούστατο λόγο, ότι η σούπερ γυναίκα, η τέλεια μάνα, η κουβαλήτρια, η κολώνα του σπιτιού, αργά ή γρήγορα τσακίζεται κάτω από το αφόρητο βάρος των πολλών της υποχρεώσεων, φθείρεται σιγά-σιγά σαν άνθρωπος και οδηγείται σε αδιέξοδο, αφού δεν της μένει σχεδόν τίποτε για τον εαυτό της.
Και με τους άντρες, τι συμβαίνει;
Ο μύθος του άντρα που αδυνατεί να αναλάβει τις ευθύνες του σαν πατέρας, μια που θεωρείται ότι είναι πλασμένος από τη φύση του για το κυνήγι των επαγγελματικών του στόχων με σκοπό την κοινωνική καταξίωση, καλά κρατεί. Κι αυτός, επαναπαύεται με την ετικέτα που του έχουν κολλήσει και συνεχίζει τη ζωή του έχοντας τη συνείδησή του ήσυχη, αν μάλιστα πληρώνει και τη νόμιμη διατροφή. Αυτός ο τύπος του πατέρα αγνοεί ότι η σχέση γονιού-παιδιού είναι μια καθαρά βιωματική σχέση που για να λειτουργήσει σωστά δεν αρκούν 5 ώρες επαφής το μήνα.
Υπάρχει, όμως, και η άλλη όψη των πραγμάτων.
Υπάρχουν γυναίκες που εγκαταλείπουν τα παιδιά τους για να κυνηγήσουν τα δικά τους όνειρα, αδιαφορώντας για τις επιπτώσεις της απόφασής τους. Και άλλες που, αφού αποφασίσουν την διάλυση του γάμου και διεκδικήσουν την επιμέλεια των παιδιών, συνειδητοποιούν ότι δεν είναι ικανές να τα μεγαλώσουν μόνες τους για πολλούς και διάφορους λόγους και φορτώνουν τις ευθύνες της ανατροφής τους σε τρίτους, συγγενείς και ξένους. Για καθαρά προσωπικούς λόγους αρνούνται τη συνεργασία με τον πατέρα, παρουσιάζοντάς τον ανεπαρκή και ανίκανο, και επιβάλλουν στα παιδιά τους έναν αντικαταστάτη πατέρα, αδιαφορώντας αν αυτό έχει δυσάρεστες επιπτώσεις στην ψυχική τους ισορροπία. Ο πρώην σύζυγος ίσως να υπήρξε ανεπαρκής σαν σύντροφος, αυτό όμως δε σημαίνει οπωσδήποτε ότι είναι και ανίκανος να αναλάβει το ρόλο του σαν πατέρας. Έτσι, αυτές οι γυναίκες γίνονται πρόξενοι ανεπανόρθωτης βλάβης στη σχέση πατέρα-παιδιού με ολέθριες συνέπειες στον ψυχισμό και των δυο.
Και τέλος υπάρχουν και άντρες που υποφέρουν από το διαζύγιο, που νιώθουν τη ζωή τους να διαλύεται καθώς χάνουν τη σύντροφό τους , την επαφή με τα παιδιά τους, τους φίλους τους, την περιουσία τους. Άντρες που νιώθουν την αξιοπρέπειά τους και την αυτοεκτίμησή τους να καταρρακώνονται από τις επώδυνες δικαστικές αποφάσεις που τους καταδικάζουν να ζουν στη φτώχεια και τη στέρηση. Άντρες που θέλουν να συμμετάσχουν ενεργά στο μεγάλωμα των παιδιών τους, που είναι έτοιμοι να αναλάβουν τις ευθύνες τους, αλλά δεν μπορούν, γιατί δυστυχώς στην εποχή μας ενώ το αδίκημα της μοιχείας έχει εξαλειφθεί, το δικαίωμα της επικοινωνίας του πατέρα με το παιδί έχει ποινικοποιηθεί. Αυτή η κατηγορία των αντρών σίγουρα αποτελεί τη μειοψηφία. Όμως κι αν ακόμη είναι μετρημένοι στα δάκτυλα του χεριού, αξίζει τον κόπο να τους στηρίξουμε και να τους χειροκροτήσουμε για να αποτελέσουν φωτεινό παράδειγμα και για τους άλλους πατεράδες.
Σ’ αυτό το σημείο, απευθυνόμενη ειδικά στις γυναίκες, θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας έναν προβληματισμό μου
Γιατί, στ’ αλήθεια, δυσκολευόμαστε τόσο πολύ να πιστέψουμε ότι υπάρχουν πατεράδες που λατρεύουν στην κυριολεξία τα παιδιά τους, και πονάν όταν αναγκάζονται να τα αποχωριστούν;
Γιατί δυσκολευόμαστε να πιστέψουμε ότι και οι άντρες έχουν συναισθήματα, ότι και οι άντρες αγαπάν και μάλιστα πολύ δυνατά και νοιάζονται για την οικογένειά τους;
Αν δεν συνέβαινε αυτό, κι αν πιστεύαμε στ΄ αλήθεια ότι όλοι οι άντρες δεν έχουν καρδιά, τότε, πώς εμείς οι γυναίκες ζητάμε , με κάθε τρόπο, απ΄ αυτούς «τους άκαρδους» να μας αγαπάν και να μας νοιάζονται;
Και τότε, γιατί ένας άντρας που μπορεί να αγαπήσει μια γυναίκα και να κάνει θυσίες γι΄ αυτή, να μη μπορεί να κάνει το ίδιο και για το παιδί του;
Μήπως, τελικά, οι γυναίκες δεν θα έπρεπε να αρνούνται την συμμετοχή των πρώην συζύγων τους στο μεγάλωμα των παιδιών, όταν αυτοί το επιθυμούν πραγματικά;
Μήπως πρέπει να γκρεμίσουμε τα στρατόπεδα και να κάνουμε εκεχειρία για το συμφέρον το δικό μας και των παιδιών μας;
Μήπως πρέπει να τολμήσουμε το δυσκολότερο, να ξεχωρίσουμε στο μυαλό και στη ψυχή μας τον συζυγικό από το γονεϊκό ρόλο;
Μήπως, τελικά, πρέπει να περάσουμε όλοι από τη ίδια όχθη και να αναζητήσουμε αλλού τους πραγματικούς μας αντιπάλους, γιατί πάνω απ’ όλα είμαστε γονείς;
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1.Μάρκος Π.Λ.,1998, Ο χωρισμός στο ζευγάρι, Αίολος, Αθήνα.
2.Ντράϊκωρς Π., 1974,Η πρόκληση του γάμου, Κέδρος, Αθήνα.
3.Gardner R.,Νομικές και ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις στους τρεις τύπους γονικών συνδρόμων αποξένωσης στην οικογένεια. Court Review, vol. 28. num.1,1991.
4. Herbert M.,1996,Ψυχολογικά προβλήματα εφηβικής ηλικίας, Ελληνικά γράμματα, Αθήνα.
5 . www.uniondesfamilles.org, enfants du divorce, 13/1/2008
6. Vangyseghem S. Et J. Appelboom, Clinique de Psychiatrie infanto -juvénile, Hôpital universitaire des Enfants Reine Fabiola, U.L.B., « Répercussions psychologiques du divorce parental chez l’enfant ».
7. Θεοχαρίδου Α., 2007, Ευτυχώς που…δε με σκότωσες, Μαλλιάρης, Θεσσαλονίκη.
Τρίτη, 25 Μαρτίου 2008
Δευτέρα, 21 Ιανουαρίου 2008
Διαζύγιο: Όταν μια οικογένεια διαλύεται, ποιος πληρώνει τη νύφη;
Ο αριθμός των διαζυγίων αυξάνεται καθημερινά στην Ελλάδα με ανησυχητικούς ρυθμούς, μέσα σε ένα κλίμα γενικής αδιαφορίας και απάθειας. Τα «αβάστακτα δεσμά» του γάμου σπάζουν χωρίς πολλή σκέψη αποδεσμεύοντας τους «δέσμιους». Εκεί, όμως, που περιμένει κανείς να νιώσει κανείς τις έντονες συγκινήσεις και τη χαρά της ανεξαρτησίας, έρχεται ένας συρφετός αναπάντεχων προβλημάτων , άλυτων τις περισσότερες φορές, που βυθίζουν στη δυστυχία και την απόγνωση πολλούς συνανθρώπους μας.
Έχετε σκεφτεί ότι μάλλον το διαζύγιο είναι προνόμιο των πλούσιων και των διάσημων, αυτών που, χαμογελώντας προκλητικά στο πλευρό του καινούριου τους συντρόφου, δηλώνουν ότι έχουν λύσει «πολιτισμένα» όλα τους τα προβλήματα ,οικονομικά, περιουσιακά, ψυχολογικά, προβλήματα επιμέλειας και διατροφής των παιδιών; Σίγουρα το διαζύγιο δεν είναι για τους μικρομεσαίους και τους ευαίσθητους . Σύμφωνα με έρευνες που έχουν γίνει στην Ευρώπη,, οι μονογονεϊκές οικογένειες είναι από τις φτωχότερες οικογένειες, αφού τις περισσότερες φορές δεν καταφέρνουν να αντιμετωπίσουν τα έξοδα κατοικίας, μόρφωσης και μετακίνησης. Για έξοδα ψυχαγωγίας δε γίνεται καν λόγος.
Πέρα, όμως, από την οικονομική ανέχεια βαραίνει και το ψυχικό κόστος της διάλυσης της οικογένειας. Όταν το αρμονικό τέσσερα γίνεται προβληματικό τρία, τότε τα προβλήματα περισσεύουν. Και η κατάσταση γίνεται ακόμη δυσκολότερη όταν δεν υπάρχει επικοινωνία ανάμεσα στους δυο πρώην συζύγους ή όταν υπάρχει συνεχής ένταση μεταξύ τους, δικαιολογημένα ή αδικαιολόγητα. Όσο για τα παιδιά, τα αθώα θύματα του διαζυγίου, η ασυνεννοησία ανάμεσα στους γονείς και η θέση του στη σύγκρουση θα επηρεάσουν την εξέλιξή του περισσότερο από το ίδιο το διαζύγιο.
Δεν υπάρχει πόλεμος πιο δολοφονικός για τα παιδιά απ’ αυτόν που βάζει τους γονείς τον ένα ενάντια στον άλλο. Το διαζύγιο έχει πολλές αρνητικές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία όλων των μελών της οικογένειας. Αν, όμως, παραδεχθούμε ότι οι γονείς έχουν και οι δύο ένα μέρος ευθύνης για το χωρισμό, τα πραγματικά θύματα είναι τα παιδιά για πολλούς λόγους. Το διαζύγιο έχει σαν αποτέλεσμα να μειώνει το αίσθημα σιγουριάς και προστασίας που δίνει η οικογένεια με τους δυο γονείς. Όσο πιο μικρά είναι τα παιδιά, τόσο πιο μακριά είναι η περίοδος στέρησης και κατά συνέπεια πιο πολλοί και οι κίνδυνοι.
Οι αντιδράσεις των παιδιών κατά την περίοδο του χωρισμού μπορούν να πάρουν διάφορες μορφές. Οπωσδήποτε, δεν πρέπει να απαξιώνουμε τη σημασία της κατάστασης λέγοντας « Δεν είναι τίποτε, θα περάσει». Καλύτερο είναι να σκύψουν οι γονείς πάνω στα παιδιά, αναγνωρίζοντας τις αυξημένες ανάγκες τους για στοργή και αγάπη. Δυστυχώς, όμως, είναι πολύ δύσκολο και για τους γονείς να ανταποκριθούν σ’ αυτές τις ανάγκες, γιατί και οι ίδιοι περνούν μια δύσκολη περίοδο έντονης κρίσης, όπου κυριαρχεί η θλίψη, η ενοχή και η μεγάλη σύγχυση.
Η έντονη αγωνία και το συναίσθημα της απώλειας που βιώνει το παιδί, ενδυναμώνονται όταν οι συγκρούσεις ανάμεσα στους δυο γονείς συνεχίζονται και μετά το διαζύγιο. Το παιδί για να προστατεύσει τον εαυτό του παρουσιάζει αντιδραστικές συμπεριφορές, γιατί με το διαζύγιο χάνει τα σταθερά σημεία αναφοράς που είχε μέχρι εκείνη τη στιγμή. Αυτό αποτελεί μια τραυματική εμπειρία για το παιδί. Όπως κάθε τραυματική εμπειρία, το διαζύγιο θα ακολουθηθεί από μια πρώτη φάση προσαρμογής, όπου θα κυριαρχεί η αγωνία με συμπτώματα άρνησης , επιθετικότητας, κατάθλιψης, και από μια δεύτερη φάση κατά την οποία το παιδί θα προσπαθήσει να ελέγξει την αγωνία του. Κατά την διάρκεια αυτής της περιόδου, το παιδί ενεργοποιεί μηχανισμούς προσαρμογής που μπορεί να είναι λειτουργικοί, δηλαδή να του επιτρέπουν να συνεχίσει την ανάπτυξή του με τρόπο αρμονικό ή αντίθετα , μη λειτουργικοί, με την εμφάνιση διαφόρων συμπτωμάτων, όπως παράπονα, διαταραχές στον ύπνο, προβλήματα στο σχολείο, νευρωτική ή ψυχωτική διαταραχή κ.λ.π.
Υπάρχουν παιδιά που παίρνουν κάποια απόσταση απέναντι στους γονείς, που ενδιαφέρονται για εξωοικογενειακές δραστηριότητες και κλείνονται σ’ ένα προστατευτικό εγωισμό. Άλλες φορές πάλι, εμφανίζουν μια εκπληκτική ωριμότητα που τους επιτρέπει να ρυθμίζουν την προσωπική τους κατάσταση σχετικά με το διαζύγιο με τον καλύτερο τρόπο γι’ αυτά. Άλλα παιδιά έχουν την τάση να ξεφεύγουν από τη πραγματικότητα μέσα από ένα είδος ονειροπόλησης και να φαντάζονται την ένωση των γονιών τους, πλάθοντας μύθους, λόγω της ανάγκης τους για συνοχή στην οικογένεια, χωρίς ωστόσο να παρουσιάζουν δυσκολίες στην προσαρμογή τους στην κοινωνία.
Πολλές φορές, τα παιδιά μένουν πληγωμένα για όλη τους τη ζωή επειδή χρησιμοποιήθηκαν από τους ίδιους τους γονείς σαν πυρομαχικά σε μάχη. Είναι γνωστό ότι ο ρόλος του γονιού είναι να δίνει στο παιδί όλα αυτά που χρειάζεται για να αναπτυχθεί αρμονικά, δηλαδή τροφή φυσική, ψυχική, συναισθηματική και πνευματική. Κατά το διαζύγιο συμβαίνει συχνά να αποφεύγει ο ένας γονιός να εκπληρώσει πλήρως το ρόλο του ή να εμποδίζεται από τον άλλο να τον εκπληρώσει. Όταν η επιμέλεια του παιδιού δίνεται με δικαστική απόφαση στον ένα γονιό, αυτός αισθάνεται να ενδυναμώνεται ο ρόλος του και θεωρεί τον εαυτό του νικητή. Αντίθετα ο άλλος βλέπει το ρόλο του να αποδυναμώνεται. Συχνά ο γονιός που μένει μαζί με το παιδί, επιδιώκει την διακοπή των σχέσεων ανάμεσα στο παιδί και στον άλλο γονιό, κατηγορώντας τον για επικίνδυνες συμπεριφορές, όπως αλκοολισμό, απαγωγή, σεξουαλική παρενόχληση κ.λ.π.
Η αναγγελία της ρήξης του ζευγαριού βιώνεται από το παιδί σαν ένας κατακλυσμός. Όταν αυτό αντιληφθεί αλλαγή συμπεριφοράς ανάμεσα στους γονείς του και ξέρει κατά βάθος ότι υπάρχει κίνδυνος να χωρίσουν, ελπίζει ότι αυτό δεν θα γίνει. Μόνο σε περιπτώσεις έντονων συγκρούσεων, το παιδί εκφράζει την ανακούφισή του βλέποντας την κατάσταση να αλλάζει. Είναι σημαντικό και οι δυο γονείς να είναι παρόντες, όταν θα ανακοινώσουν την απόφαση του χωρισμού στο παιδί. Η ρήξη του συζυγικού δεσμού δεν πρέπει να βάλει σε αμφισβήτηση τον δεσμό που υπάρχει ανάμεσα στο παιδί και στον καθένα από τους γονείς. Πολύ γρήγορα το παιδί έχει ανάγκη να μάθει τι θα αλλάξει στην καθημερινή ζωή του για να κατανοήσει καλύτερα μια πραγματικότητα που το φοβίζει. Η συνέχιση του τρόπου ζωής του είναι πολύ σημαντική ώστε να μπορέσει να προσαρμοστεί στις αλλαγές που έρχονται μετά το χωρισμό.
Οι επτά χρυσοί κανόνες για να γίνει το διαζύγιο λιγότερο οδυνηρό για τα παιδιά μας.
1. Κρατήστε τα παιδιά μακριά από τη σύγκρουση του ζευγαριού.
Πέντε χρόνια μετά το διαζύγιο, 30% των παιδιών ζουν ακόμη μέσα σε κλίμα σύγκρουσης. Αποφύγετε να χρησιμοποιείτε τα παιδιά για να μεταφέρουν λόγια από τον ένα γονιό στον άλλο. Είναι προτιμότερο να τα αφήσετε να συνεχίσουν τις συνηθισμένες τους δραστηριότητες.
2. Τα παιδιά έχουν ανάγκη να πάρουν πληροφορίες σχετικά με το χωρισμό και από τους δυο γονείς. Ενθαρρύνετε τα παιδιά να κάνουν ερωτήσεις και δώστε τους εξηγήσεις σύμφωνα με την ηλικία τους χωρίς να τα κουράζετε με λεπτομέρειες. Πρέπει να ακούσουν και να ξανακούσουν ότι δεν είναι υπεύθυνα για την ρήξη στο ζευγάρι.
3. Καθησυχάστε τα παιδιά για την αγάπη και των δυο γονιών.
Ο φόβος της εγκατάλειψης δημιουργεί την ανάγκη να αντιληφθούν ότι έχουν ακόμη δυο γονείς που τα αγαπούν, ακόμη κι αν αυτοί ,από τώρα και στο εξής, θα ζουν σε δυο διαφορετικά μέρη.
4. Αφήστε τα παιδιά να αγαπάν ελευθέρα και τους δυο γονείς. Δεν πρέπει να υποχρεωθούν να διαλέξουν γονιό και να πάρουν το μέρος του ενός. Όταν χρησιμοποιούνται σαν μεσάζοντες, εκδηλώνουν απογοήτευση, θυμό και ενοχή που, σαν φαύλος κύκλος, οξύνουν τις συγκρούσεις ανάμεσα στους γονείς.
5. Υπάρχει ανάγκη να αναγνωρίσουν τα παιδιά τη μονιμότητα του διαζυγίου.
6. Είναι ανάγκη, επίσης, να αισθάνονται ότι οι γονείς τους είναι ικανοί να μιλούν μεταξύ τους. Οι γονείς με τον καιρό και πιθανά με τη βοήθεια κάποιου τρίτου προσώπου, θα αποδεχτούν το σοκ της ρήξης. Δεν αγαπιούνται πια και δε θα ζήσουν μαζί, αλλά θα είναι γονείς για όλη τους τη ζωή. Είναι αναγκαίο, λοιπόν, να μιλάν μεταξύ τους σχετικά με τις σπουδές, τα σχέδια και τις ανάγκες των παιδιών τους.
7. Αυτό που είναι αβάστακτο για τα παιδιά είναι να πρέπει να πάρουν το μέρος του ενός γονιού.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ1. www.uniondesfamilles.org, enfants du divorce, 13/1/2008
2. Vangyseghem S. etJ. Appelboom, Clinique de Psychiatrie infanto -juvénile, Hôpital universitaire des Enfants Reine Fabiola, U.L.B., « Répercussions psychologiques du divorce parental chez l’enfant ».
Ο Σύλλογος ΣΥΓΑΠΑ (Σύλλογος για την Πατρική Αξιοπρέπεια)
Ο Σύλλογος ΣΥΓΑΠΑ (Σύλλογος για την Πατρική Αξιοπρέπεια)
Απευθύνεται σε όλους τους χωρισμένους γονείς που αντιμετωπίζουν προβλήματα με το διαζύγιο και την επιμέλεια των παιδιών τους.
Ο Σύλλογος ιδρύθηκε επίσημα με απόφαση δικαστηρίου τον Μάρτιο 2005. Απέκτησε πάνω από 1200 μέλη, δύο γραφεία (Θεσσαλονίκη, Αθήνα) και σε δραστηριοποιείται σε 25 ελληνικές πόλεις. Έγινε κίνημα για την υπεράσπιση των δικαιωμάτων του πατέρα και του παιδιού.
Επιθυμούμε να ιδρύσουμε αυτόνομο Ίδρυμα και κέντρο διαμεσολαβητή μεταξύ Πολιτείας και οικογένειας, ζεύγους, προστασίας του παιδιού.
Ερευνούμε την άνιση μεταχείριση, την ανάδειξη προβλημάτων και νομική προστασία για τα παραπάνω θέματα και θέματα παρενόχλησης ή κακοποίησης, σχέσεις ζευγαριού, νομική και ψυχολογική στήριξη παιδιού και πατέρα μετά από διαζύγιο.
ΔΙΚΤΥΟ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ - ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ ΜΕ ΤΑ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ:
Κάθε Πέμπτη σε όλες τις πόλεις της Ελλάδος πραγματοποιούνται συναντήσεις στις 9μμ, σε συγκεκριμένο τόπο.
Αθήνα: Χατζηκώστα 5
Θεσσαλονίκη: BOSTON, Θεμ. Σοφούλη 37, Καλαμαριά, 9μμ.
& Φράγκων 19
Πληροφορίες στο τηλέφωνο: 69.42.98.97.85 και στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο goneas2005@yahoo.gr.
ΝΕΟ SITE και ηλεκτρονικό ταχυδρομείο:
www.sygapa.gr
info@sygapa.gr
forum συζητήσεων: http://groups.yahoo.com/group/goneas2005
Ευτυχώς… που δε με σκότωσες
Η Αντωνία Θεοχαρίδου με το μυθιστόρημά της «Ευτυχώς…που δε με σκότωσες» απευθύνεται σ’ όλους αυτούς που έχουν βιώσει την φρίκη και τον πόνο ενός διαζυγίου , αλλά και σε όλους αυτούς που θεωρούν ότι ένα διαζύγιο είναι υπόθεση ρουτίνας και παίρνουν αποφάσεις με ελαφριά τη καρδιά, αποφάσεις που δυστυχώς, τις περισσότερες φορές έχουν δυσάρεστες επιπτώσεις στη ζωή όλων όσων εμπλέκονται, είτε είναι σύζυγοι, είτε παιδιά, είτε συγγενείς.
Η συγγραφέας, υποστηρίζοντας δυναμικά πώς ο άνθρωπος μπορεί να βγει απ’ αυτήν τη Κόλαση, διοχετεύοντας την ενέργειά του σε θετικούς στόχους, προσφέροντας κάτι από τον τσαλαπατημένο του εαυτό στους συνανθρώπους του που βρίσκονται σε αδιέξοδο, μας προσφέρει μια αισιόδοξη πρόταση ζωής.
Ακολουθούν αποσπάσματα από το βιβλίο.
«Ευτυχώς… που δε με σκότωσες». Θεοχαρίδου Αντωνία , σελ.72
ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΑΛΛΙΑΡΗ
Η ζωή μου σταμάτησε μια στιγμή του Ιούνη, στις είκοσι του μήνα, ημέρα των «προσφύγων», όταν ο Θωμάς άνοιξε την πόρτα και έφυγε, αν και νομίζω ότι η χειρότερη στιγμή ήταν τότε που, γυρνώντας μια μέρα από τη δουλειά μου, βρήκα την ντουλάπα του άδεια. Φωτογραφική η μνήμη μου αποθανάτισε, για πάντα, εκείνη την εικόνα. Δεν ήταν βέβαια μόνο τα ρούχα που έλειπαν, ήταν το ότι αυτός ο άνθρωπος αρνιόταν να δεχτεί πλέον τη φροντίδα μου ,την απέρριπτε και προτιμούσε κάτι άλλο. Πόσο απλό ακούγεται στ’ αλήθεια, και πόσο εύκολο θα ήταν, αν σήμαινε μόνο αυτό! Ήταν, όμως, αλυσιδωτό το χτύπημα, σαν το ντόμινο. Με απέρριπτε αυτός και εγώ με τη σειρά μου έπαιρνα φόρα και «εν ριπή οφθαλμού» απέρριπτα τον εαυτό μου, τον αφάνιζα, γιατί πίστευα ότι ήταν αυτός που καθόριζε την ταυτότητά μου και την αξία μου. Και τότε, έκλεινα τα μάτια σφιχτά, και φανταζόμουν ότι έπαιρνα ένα βαρύ, ασήκωτο, σιδερένιο σφυρί στα χέρια μου και με χτυπούσα στο κεφάλι αλύπητα, και με κάρφωνα όλο και πιο βαθιά μέσα στο χώμα, δίνοντας μια σφυριά για κάθε ρόλο που είχα αναλάβει όλα αυτά τα χρόνια στο βωμό του γάμου. Μια σφυριά για τη «σύντροφο», άλλη μια για την «ερωμένη», τρίτη σφυριά για τη «μαγείρισσα» και πάλι άλλη μια για τη « νοικοκυρά» , και μια πιο δυνατή για την «εργαζόμενη» και μια τελευταία και δυνατότερη για τη « μάνα». Όλα αυτά ήμουν εγώ, που όμως δεν ήταν αρκετά, για να μείνει κοντά μου, για να μ’ αγαπάει και να μ’ εκτιμάει ο άντρας μου, ο πατέρας των παιδιών μου. Και με αντικατέστησε τόσο εύκολα και απλά, λες και ήμουν ένα άχρηστο, άψυχο παιχνίδι.
Από εκεί και πέρα όλα έγιναν αλλιώτικα. Οι μέρες περνούσαν με δυσκολία. Οι απαιτήσεις της ζωής ήταν μεγάλες. Τα παιδιά προσκολλήθηκαν επάνω μου.
« Μην κλαις μπροστά στα παιδιά» μου έλεγε η μάνα μου. «Πληγώνονται που σε βλέπουν έτσι!»
« Πληγώνονται, επειδή εγώ κλαίω, και δεν πληγώνονται, επειδή έφυγε ο πατέρας τους;» της απαντούσα, αγανακτισμένη που δεν είχα το δικαίωμα ούτε να κλάψω.
«Δεν τα βλέπεις πόσο αναστατωμένα είναι ; Δεν το καταλαβαίνεις ότι σε κοιτούν στα μάτια όλη μέρα;» με ρωτούσε επίμονα.
Τώρα, σκέφτομαι μήπως τελικά μου έλεγε να μην κλαίω, γιατί αυτή η ίδια δεν άντεχε να με βλέπει να υποφέρω.
«Τα παιδιά και όλοι όσοι βιώνουν παρόμοιες καταστάσεις, έχουν ανάγκη να περάσουν μια περίοδο πένθους, που μπορεί να διαρκέσει από έξι μήνες έως ένα χρόνο , ίσως και δυο» μου είπε η παιδοψυχολόγος που συμβουλεύτηκα μέσα στην αγωνία μου για την ψυχική ισορροπία των παιδιών.
« Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να πιστέψουν ότι φταίνε αυτά για το χωρισμό» τόνισε τη δεύτερη φορά που πήγα να τη συμβουλευτώ.
« Πώς να πω σε ένα παιδάκι του δημοτικού ότι ο μπαμπάς του το αγαπάει, αλλά έφυγε, γιατί μαλώναμε καμιά φορά;» τη ρώτησα μια μέρα, περιμένοντας με αγωνία μια λυτρωτική απάντηση.
« Θέλει υπομονή και κουράγιο» μου είπε. « Και οπωσδήποτε, συνεργασία με τον πατέρα . Το θέμα σάς αφορά και τους δυο.»
Τους μιλούσα με ιστορίες και παραμύθια ,όμως , κάθε φορά, στο τέλος, ο Αχιλλέας έλεγε με δυσπιστία, κοιτώντας με, παραπονιάρικα, στα μάτια :
« Ψέματα λες, μαμά ! Και οι γονείς των φίλων μας μαλώνουν!... Και στην τηλεόραση μαλώνουν τα ζευγάρια , ...και μάλιστα πιο πολύ από σας,… αλλά δε χωρίζουν!»
*************
«Ευτυχώς… που δε με σκότωσες». Θεοχαρίδου Αντωνία , σελ.129
Εκείνη την εποχή, συνέβη και το εξής περίεργο. Εκεί που πίστευα ότι όλοι γύρω μου ήταν ευτυχισμένοι, ο κόσμος μου γέμισε από ανθρώπους προβληματισμένους, θλιμμένους, δυστυχισμένους. Και εκεί, που μέχρι τότε , δε μου είχε περάσει ποτέ από το μυαλό ότι θα χώριζα, ξαφνικά, βρέθηκα με τον τίτλο της χωρισμένης, έναν τίτλο που, μέχρι εκείνη τη στιγμή τον θεωρούσα πολύ υποτιμητικό. Τότε ήταν που διαπίστωσα ότι πολλές φορές οι ίδιες λέξεις δεν έχουν το ίδιο νόημα. Για μένα, πίστευα ότι, αν και χωρισμένη, ήμουν αξιοπρεπής και σε καμιά περίπτωση δε θα έπαιζα το ρόλο του τρίτου προσώπου, τις άλλες, όμως, μόλις άκουγα ότι ήταν χωρισμένες, τις έβλεπα με καχυποψία. Εμένα δε με λυπόμουν, για τις άλλες, όμως, αισθανόμουν οίκτο. Ακόμη, πίστευα τότε ότι ο τίτλος της χωρισμένης, που μου τον φόρτωσαν χωρίς να με ρωτήσουν, καρφώνοντας μου μάλιστα στο κεφάλι και ένα «ακάνθινο στεφάνι» για έπαθλο, στην ουσία, δε με είχε αλλάξει καθόλου. Τώρα, βέβαια, αναλογίζομαι πόσο πολύ είχε αλλάξει την εξωτερική μου εμφάνιση, με τους μαύρους κύκλους ζωγραφισμένους γύρω από τα θλιμμένα μάτια μου. Τότε, εκείνη τη μαύρη εποχή, με άλλο μάτι έβλεπα τον εαυτό μου, και με άλλο τις ομότιτλές μου. Οι προκαταλήψεις που κουβαλούσα μέσα μου, έρχονταν σε αντίθεση με την πραγματικότητα και με τρόμαζαν. Ορκιζόμουν ότι, για τίποτε στον κόσμο, δε θα ξεπουλούσα τις αρχές μου. Έψαχνα να κρατηθώ από κάπου και άπλωνα το χέρι μου απελπισμένα προς όλες τις κατευθύνσεις, αναζητώντας μια σανίδα σωτηρίας. Κάποια στιγμή, άγγιξα με τα ακροδάχτυλά μου κάποια άλλα χέρια που ζητούσαν κι αυτά βοήθεια και τότε ένιωσα ότι είχα βρει επιτέλους αυτό που έψαχνα, αυτό που θα με έβγαζε από τη θλίψη. Ήταν τη στιγμή που, όλως τυχαία, έμαθα, από την τηλεόραση, για την ίδρυση ενός Συλλόγου στην πόλη μας, ο οποίος έκανε έκκληση σ’ όλους όσους είχαν τη διάθεση να βοηθήσουν εθελοντικά στον αγώνα που έκανε, για τη στήριξη των ψυχικά ασθενών και των οικογενειών τους. Έτσι έγινα εθελόντρια και απέκτησα τον πολυτιμότερο τίτλο της ζωής μου, πετώντας στα σκουπίδια την μελαγχολία, τη θλίψη , αλλά και τον τίτλο της χωρισμένης. Πολύ σύντομα, η ζωή μου απέκτησε καινούργιο ενδιαφέρον και έπαψα να είμαι η «κολλημένη μαμά». Τα παιδιά μου είχαν αρχίσει να δοκιμάζουν τα φτερά τους, και εγώ, κατάλαβα ότι, αν ήθελα να μείνω κοντά τους, έπρεπε να κρατάω τις αποστάσεις!
**********
«Ευτυχώς… που δε με σκότωσες». Θεοχαρίδου Αντωνία , σελ.152
Την πραγματική κόλαση τη γνώρισα αργότερα, γύρω στα τριανταπέντε, και είχε χρώμα, γεύση, άρωμα, αρχή. Μόνο τέλος δεν είχε! Ήταν τότε που βρέθηκα μέσα της, γιατί μ’ έσπρωξαν να μπω ή ,καλύτερα, με πέταξαν. Και τότε, πίστεψα, μέσα στον πανικό μου ότι δεν υπήρχε έξοδος, γιατί το μόνο που έβλεπα, από τη γωνία όπου είχα κουρνιάσει, τρομαγμένη ήταν κάτι αποκρουστικά όντα που προσπαθούσαν να με διαλύσουν, που άπλωναν τα χέρια τους για να με πονέσουν, που μου πετούσαν λάσπες και πέτρες, για να με αφανίσουν, που φώναζαν δυνατά, για να με τρομάξουν. Και δυστυχώς, τον πρώτο καιρό της παραμονής μου στα παγωμένα σκοτάδια της κόλασης το κατάφεραν, καθώς, τότε, πίστευα ότι θα έμενα για πάντα εκεί κάτω.
Μόνο μια φωνή, πολύ βαθιά μέσα μου, μου επαναλάμβανε ακούραστα ότι αυτό το μαρτύριο δε θα κρατούσε για πάντα, ότι θα τέλειωνε κάποια στιγμή, ότι θα ήταν προσωρινό. Εγώ όμως το φοβόμουν πολύ αυτό το προσωρινό και επαγρυπνούσα, γιατί δεν ήθελα να την πάθω σαν τις «μωρές παρθένες» του Ευαγγελίου. Ένα παγωμένο βράδυ , εκ πρώτης όψεως, σαν όλα τ’ άλλα, που τα στοιχειά της κόλασης κοιμούνταν, τρύπωσε από μια χαραμάδα του μυαλού μου μια κόκκινη αχτίδα φωτός, ένας ελάχιστος κόκκος ελπίδας. Και αυτόν, τον ανεπαίσθητο κόκκο ελπίδας τον άρπαξα με τα δυο μου χέρια και έδωσα μια, και πήδηξα στο κενό, ελπίζοντας ότι κάπου θα σκάλωνα πέφτοντας, ότι θα σταματούσα κάπου και θα λυτρωνόμουν επιτέλους. Έτσι βγήκα από την βασανιστική απομόνωσή μου και ρίχτηκα σ’ έναν ατέλειωτο, καθημερινό αγώνα επιβίωσης.
Πόσα πράγματα έκανα τότε, για να γεμίσει το κενό που είχε δημιουργηθεί από την απουσία του Θωμά! Ποτέ δεν το είχα φανταστεί ότι η αποχώρηση ενός ανθρώπου αφήνει τόσο πολύ άδειο χώρο ! Από τη μια, το κενό στην ψυχή! Εκεί που μέχρι τώρα είχα έναν σύζυγο, τώρα δεν υπήρχε κανείς, μόνο το απόλυτο κενό, όπου ό,τι πέσει δημιουργεί αντίλαλο. Αν, βέβαια, υπήρχε ήδη ένας αντικαταστάτης του πρώην, τότε τα πράγματα θα ήταν τελείως διαφορετικά, γιατί τότε δε θα υπήρχε κενό. Εγώ, όμως, νόμιζα πως είχα μέσα μου μια μεγάλη μαύρη τρύπα, μια από τις μαύρες τρύπες του διαστήματος, που δεν έχουν αρχή και τέλος , που μοιάζουν με απύθμενα πηγάδια που οδηγούν στο χάος ή σε μια άλλη ζωή. Αυτή η μαύρη τρύπα, όπως λένε κάποιοι από την πείρα τους, κλείνει μόνο μ’ ένα θαύμα ή με την πάροδο του χρόνου. Εγώ βιαζόμουν να την κλείσω, όσο το δυνατόν γρηγορότερα, γιατί ένιωθα ότι κάθε λεπτό της ζωής μου ήταν ανεπανάληπτο. Μ’ έπιασε, λοιπόν, μια μανία να πετάω μέσα στο κενό της ψυχής μου και της ζωής μου ό,τι εύρισκα μπροστά μου, μικροπράγματα, πετραδάκια, ξυλαράκια, άχυρα, σκουπίδια, στην προσπάθειά μου να δημιουργήσω και πάλι μια βάση σταθερή, για να μπορέσω, στη συνέχεια, να ξαναχτίσω ένα καινούριο κόσμο. Όμως, σαν τα τρία γουρουνάκια κι εγώ, μάταια προσπαθούσα με τ’ άχυρα και τα ψευτοπράγματα. Τη μια κάποια κλήση από τον κλητήρα, την άλλη μια καθυστέρηση στη διατροφή των παιδιών, την άλλη ένας καβγάς χωρίς αιτία και ουσία και πάει το αχυρόσπιτο, γινόταν φύλλο και φτερό στους πέντε ανέμους. Κάποια μέρα, κατάλαβα ότι ζωή καλή με ψευτοπράγματα δε χτίζεται, χρειάζονται τούβλα καλής ποιότητας, να μπουν ένα-ένα με τη σειρά , με τάξη και υπομονή, για να αντέχουν. Και βάλθηκα να ξαναφτιάξω, προσεχτικά και επιφυλακτικά, τη νέα μου ζωή. Τα ΄βαλα τα πράγματα κάτω και είπα:
«Τι έχω λιγότερο και τι περισσότερο από πριν; Λιγότερη μαγειρική, λιγότερο πλύσιμο, λιγότερο σιδέρωμα, λιγότερα ψώνια, λιγότερη συζήτηση, λιγότερα λεφτά, λιγότερη ξεκούραση, λιγότερα όνειρα, καθόλου σεξ. Περισσότερο χρόνο, να τον διαχειριστώ όπως μου αρέσει, περισσότερη ελευθερία, περισσότερη ανεξαρτησία, περισσότερη ηρεμία.»
Η διαπίστωση ήταν οδυνηρή. Τα «λιγότερα» ήταν τα περισσότερα, και αφορούσαν στο σώμα. Ενώ τα «περισσότερα» ήταν τα λιγότερα και αφορούσαν στην ψυχή και στο πνεύμα, άρα δεν μπορούσα να κάνω προσθαφαιρέσεις σε ποσά ανόμοια και να έχω ένα τελικό αποτέλεσμα. Και υπήρχε και κάτι άλλο, ακόμη πιο σοβαρό. Ήταν η τεράστια ευθύνη της ανατροφής των δυο παιδιών μας που έπεφτε όλη επάνω μου και αυτό, ούτε το είχα επιλέξει ούτε το είχα επιδιώξει, ούτε όμως ήθελα να το αποποιηθώ. Γιατί, εγώ, γι’ αυτά τα παιδιά, είχα κάνει πολλά όνειρα, ήθελα να γίνουν άνθρωποι ξεχωριστοί, να δώσουν αξία στη ζωή τους, να τη ζήσουν, αφήνοντας πίσω τους μια λεπτή, χρυσή γραμμή, όπως τα σοφά σαλιγκαράκια.
Τον πρώτο μαύρο καιρό, την περίοδο της απόγνωσης, οι ατέλειωτες ώρες τηλεφωνικής επικοινωνίας με τις φίλες μου λειτούργησαν ψυχοθεραπευτικά. Όταν βγήκα απ’ αυτό το απαραίτητο στάδιο της ανάρρωσης, αποφάσισα ότι υπήρχαν δυο εναλλακτικές δυνατότητες. Ατέλειωτες, νεκρές ώρες μπροστά στην τηλεόραση και ανούσιες συζητήσεις δεξιά κι αριστερά ή νέες δραστηριότητες. Επέλεξα το δεύτερο, γιατί είχα τα παιδιά και μ’ ενδιέφερε πολύ το τι μηνύματα θα τους περνούσα με την στάση μου. Έφτασα δε σε σημείο ο χρόνος μου να είναι τόσο γεμάτος, ώστε μερικές φορές ένιωθα ότι έπρεπε να κάνω κάτι για να τον ελαφρύνω. Κι αυτό, ήταν η απόδειξη ότι το κενό είχε πάψει πια να υπάρχει, ότι η μαύρη τρύπα είχε κλείσει και ότι μια νέα ζωή, αλλιώτικη, αλλά το ίδιο γοητευτική και προκλητική, μου έκλεινε το μάτι.
********
«Ευτυχώς… που δε με σκότωσες». Θεοχαρίδου Αντωνία , σελ.197
Άνοιξα, τυχαία, σε μια λευκή σελίδα και έγραψα:
«Ο δρόμος της ζωής είναι μοναχικός. Μόνος περπατάς προς το τέλος, προς την τελείωση, προς την κορυφή. Απόλυτη μοναξιά. Άραγε το πάγωμα του μυαλού και του σώματος είναι αμυντικός μηχανισμός ή μήπως αυτή είναι η αλήθεια της ύπαρξης; Μήπως είναι ο φόβος που οδηγεί το μυαλό σε λάθος μονοπάτια, σ’ απατηλά ξέφωτα; Είναι τελικά ο χρόνος ποτάμι που όλα τα αλλάζει, τα διαβρώνει, τα παρασύρει; Δεν ξέρω. Ίσως! Είμαι περίεργη να ζήσω το μέλλον, ν’ αφεθώ στην αβασάνιστη ροή του χρόνου , να ζήσω τις εξελίξεις στην ψυχή και το πνεύμα. Στα σαράντα μου, το μεγάλο γκρέμισμα, η καταστροφή, ο καταποντισμός. Δεν έμεινε τίποτε. Ούτε καν ερείπια. Μόνο χορτάρι, κιτρινοπράσινο, κοντό χορτάρι και ένας ήλιος πλάγιος, χλιαρός που φωτίζει, χωρίς να καίει. Σίγουρα κάπου υπάρχει φως! Μέσα στη σκόνη των ερειπίων είναι δύσκολο να πεις ποιος είσαι και τι θέλεις! Δύσκολο, αφάνταστα δύσκολο, όταν για χρόνια ολόκληρα δεν είχε χρειαστεί να δώσεις απάντηση σ’ αυτά τα ερωτήματα. Και ο « εις σάρκαν μια», ο επικίνδυνος αγαπημένος και οι άλλοι, οι γνωστοί άγνωστοι, οι απόμακροι κολλητοί, τι δικαίωμα είχαν στ’ αλήθεια να μου ξεσκίσουν την ψυχή, να μου κουρελιάσουν την ύπαρξη, να μου εξουθενώσουν το μυαλό; Έχασα τα πάντα, γιατί έχασα αυτό που θεωρούσα ότι ήταν το « παν» στη ζωή μου. Τα έχασα ή μου τα έκλεψαν; Το ίδιο είναι, τελικά! Όμως, μου έμειναν αυτά που δε χάνονται, αυτά που δε κλέβονται, γιατί είναι από τη φύση τους ελεύθερα! Η αγάπη των παιδιών μου και τα όνειρά μου, μικρά, αργοκίνητα, αλλά ελεύθερα και τολμηρά σαν τα πουλιά που κάνουν μακροβούτια στον απέραντο ουρανό.
*************
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
